حسن   پورامیرآباد
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ حسن پورامیرآباد
آرشیو وبلاگ
      مرکز مطالعات و اطلاعات فرهنگ استراتژیک (فرهنگی، اجتماعی و سیاسی)
تبلیغات و فعالیتهای دینی در اینترنت نویسنده: حسن پورامیرآباد - ۱۳۸۸/۳/٢۸

یکی از سوالات جدی در علوم انسانی روبرویی سنت و تجدد بوده است که این سوال شکلها و صورتهای متفاوتی بخود می گیرد. روبرویی سنت و مدرنیته، دین و علم، دین و تکنولوژی جدید و از این دست تعابیر ناظر به همین سوال خواهد بود. از آنجا که اقتضائات تکنولوژیکی جامعه بشری با توجه به رفع نیازهای مختلف انسانی وضعیت پیچیده تری یافته، تعالیم دینی در گستره جهان بشری بازتولید شده و نقش اساسی خود را برای زندگی انسان یادآور می شود. البته تفکر انسان در احتیاج او به دین و علم مانع از برداشتهای ناصحیح در باب تقابل ایندو ست اما باید تذکر داد که علم مقید شده به دین هیچ وقت نمی تواند ویرانگر زندگی انسانی باشد بلکه بصورت خاص در خدمت رفاه انسان خواهد بود. در هر زمان که انسان به تکنولوژی جدیدی دست می یابد و صورت های زندگی او تغییر می کند در مورد مناسبات میان خود با دین و دین با وضعیت جدید زندگی تجدید نظر می کند. یکی از تکنولوژیهای جدید در جهان امروز ابزار های ارتباطی و اطلاعاتی است که از آنها با عنوان رسانه نام برده می شود.


بسم الله الرحمن الرحیم

تبلیغات و فعالیتهای دینی در اینترنت

سید عبدالرسول علم الهدی

 

مقدمه

یکی از سوالات جدی در علوم انسانی روبرویی سنت و تجدد بوده است که این سوال شکلها و صورتهای متفاوتی بخود می گیرد. روبرویی سنت و مدرنیته، دین و علم، دین و تکنولوژی جدید و از این دست تعابیر ناظر به همین سوال خواهد بود. از آنجا که اقتضائات تکنولوژیکی جامعه بشری با توجه به رفع نیازهای مختلف انسانی وضعیت پیچیده تری یافته، تعالیم دینی در گستره جهان بشری بازتولید شده و نقش اساسی خود را برای زندگی انسان یادآور می شود. البته تفکر انسان در احتیاج او به دین و علم مانع از برداشتهای ناصحیح در باب تقابل ایندو ست اما باید تذکر داد که علم مقید شده به دین هیچ وقت نمی تواند ویرانگر زندگی انسانی باشد بلکه بصورت خاص در خدمت رفاه انسان خواهد بود. در هر زمان که انسان به تکنولوژی جدیدی دست می یابد و صورت های زندگی او تغییر می کند در مورد مناسبات میان خود با دین و دین با وضعیت جدید زندگی تجدید نظر می کند. یکی از تکنولوژیهای جدید در جهان امروز ابزار های ارتباطی و اطلاعاتی است که از آنها با عنوان رسانه نام برده می شود.

در بستر تکنولوژیکی امروز، رسانه ها بقدری توسعه یافتند که بقول تافلر در کتاب موج سوم انقلاب اطلاعاتی رخ داده و اطلاعات از هر طرف ما را احاطه کرده است، لذا جوامع روز بروز به سمت اطلاعاتی شدن پیش می روند. دین که حاوی پیامهای سازنده و اساسی در زندگی و معرفت انسان است در تعامل با این ابزار قرار گرفته و بصورت رسانه ای شده با مخاطبان و کاربران ارتباط برقرار می کند.

متولیان دین در این موج اطلاعات اگر نتوانند تولید اطلاعات مخصوص به خود را داشته باشند نه تنها عقب افتاده اند بلکه محکوم به واپس گرایی و انزواگزینی خواهند شد که این جز به نابودی جریان دینی نمی انجامد. این مهم در بینش زندگی افراد که با توجه به فرهنگ ما بینش دینی است، تاثیر می گذارد. اگر نتوانیم تولید اطلاعات پاک برای مخاطبان رسانه ها داشته باشیم قطعا مخاطبان جذب اطلاعات باطلی می شوند که به لباس پاک درآمده است.

یکی از پرطرفدارترین رسانه های دیجیتال در این زمان اینترنت است که مخاطب این رسانه همه اقشار مردم با هر زبان و نژادی می باشد. رسانه همگانی اینترنت، دنیایی است پر از اطلاعات، و برای خود فضایی درست کرده که معمولا از آن به عنوان فضای مجازی یا دنیای مجازی در مقابل همین دنیای واقعی که حضور داریم، یاد می کنند. اما در حقیقت اینطور نیست و دنیای اینترنت با انبوه اطلاعاتش برگرفته از همین دنیای حقیقی است که البته بر این دنیای حقیقی بسیار تاثیر گذار بوده و نظام اطلاعاتی جهانی را تغییر داده، لذا آنرا همان دنیای سایبر cyber می خوانیم.

زندگی در محیط سایبر cybernetic، ارتباطات انسانی را توسعه و دگرگون ساخته است به طوری که مک لوهان دانشمند فیلسوف و ارتباطاتی کانادایی، جهان را به مثابه دهکده ای می داند که همه از احوال یکدیگر آگاه و مطلع بوده و نسبت به هم به قضاوت می پردازند. قاعدتا شکل تبلیغات باطل و به گمراهی کشیدن، در دستیابی بشر به تکنولوژی های جدید تغییر یافته و از این حیث دست اندرکاران فرهنگی و دینی باید به فکر شیوه های جدید تبلیغ دینی برای رساندن پیام حق به انسان ها باشند تا در بحبوحه تغییرات فکری و فرهنگی دنیای امروز اصل دین با قواعد اصولی آن حفظ شده و پیروان آن با قبول این اصول به تغییرات زندگی خود در جهان امروز بپردازند. از این حیث بعد از شناخت کامل رسانه اینترنت به بررسی وضعیت تبلیغات دینی و سبک زندگی دینی در آن می پردازیم.

 

تاریخچه شکل گیری

Internet که با حرف بزرگ انگلیسى I شروع مى شود، کلکسیونى از میلیون ها کامپیوتر است که در هزاران سایت اطراف جهان پراکنده شده اند و کاربران و استفاده کنندگان آن، صرف نظر از نوع کامپیوترى که دارند، مىتوانند روى این شبکه کامپیوترى غول پیکر اطلاعات رد و بدل کنند و فایل به اشتراک گذارند. به این شبکه عظیم نت (Net) و سایبر اسپیس (Space Cyber) نیز گفته اند.

در واقع این شبکه شبکه ها در ابتدا یک پروژه نظامى بود و اتفاقا مانند بسیارى از ایده هاى بزرگ، در ابتدا براى هدف دیگرى مطرح شد. در سال 1969 شبکه اى موسوم به آرپانت (ARPANET) توسط ببولت، ببرانک و بنیومن تحت قراردادى که ایشان با آژانس پروژه هاى تحقیقاتى پیشرفته وزارت دفاع امریکا (یا ARPA) منعقد کردند، طراحى گردید و توسعه یافت. ARPANET شبکه اى بود که مراکز دفاعى، نظامى و دانشگاهى طرف قرارداد وزارت دفاع را به هم متصل مى ساخت.

تسهیل تبادل و اشتراک اطلاعات بین محققین به ساده ترین نحو ممکن، بدون نیاز به اینکه محقق وقت ذى قیمت خود را صرف برقرارى و حفظ ارتباط کند. دیرى نپائید که قابلیتهاى انتقال فایل، تبادل پیام هاى الکترونیکى یا email و لیستهاى پستى به این شبکه نوپا اضافه گردید و تعداد کاربران این شبکه کوچک به سرعت افزایش یافت.

این شبکه طى دهه 1970 از شکل یک پروژه آزمایشى به یک پروژه فراگیر مبدل شد و ضمن به کارگیرى ارتباطات ماهواره اى، رفته رفته شکل یک شبکه گسترده جهانى (WAN) را به خود گرفت. در واقع با ظهور و توسعه کامپیوترهاى شخصى رومیزى (PCها) و رشد تکنولوژى ارتباط این کامپیوترهاى رومیزى به یکدیگر و امکان ایجاد شبکه هاى محلى (LAN)، شرکتها و موسسات بى شمارى به فکر اتصال به ARPANET افتادند تا بتوانند از امکانات و اطلاعات و احیانا قدرت و توانایى آن به نفع خود استفاده کنند. برخى نیز به ایجاد شبکه هاى اختصاصى پرداختند و در این راه بعضى از آنها قواعد ARPANET را رعایت کردند و برخى هم استانداردهاى جدیدى را براى خود تعریف کردند. اما دیرى نپائید که نیاز شدیدى به برقرارى ارتباط مابین این شبکه هاى متعدد پیدا شد و در نتیجه، افرادی متخصص از شبکه هاى متعدد و پراکنده، به طور منظم گرد هم آمدند و استانداردى را تدوین نمودند که هر شبکه با رعایت آن مى توانست با سایر شبکه ها به تبادل اطلاعات بپردازد. به این ترتیب تلفیق و اجتماعى از شبکه هاى مختلف با اصول کارى متفاوت بوجود آمد که این اجتماع اینترنت (Internet) خوانده شد.(کوثری)

بسیارى از مردم سال 1983 میلادى را تاریخ واقعى تولد اینترنت مى دانند. در این سال ARPANET اولیه به دو بخش نظامى (MILNET) و تحقیقات شبکه (ARPANET) تقسیم شد. اما قبل از آن در اوایل 1980 شبکه CSNET که کامپیوترهاى دپارتمان هاى علوم چندین ایالت را به هم وصل مى کرد، به عنوان اولین شبکه غریبه به ARPANET متصل شد. بعدها CSNET در 1989 با BITNET ادغام گردید. در ژوئن 1990 ، ARPANET منحل شد و وظایف آن به ساختار گسترده ترى به نام اینترنت محول شد. اینترنت از همان دو اصلى تبعیت کرد که ARPANET رعایت مى نمود و آن دو اصل عبارت بودند از :

1 - اجازه بده شبکه ها توسط مجموعه اى از پروتکل ها به هم وصل شوند.

2 - اجازه بده شبکه هاى جدید به شبکه بزرگ اصلى وصل شوند و از طریق دروازه ها (gateways) با آن تبادل اطلاعات کنند.

در حال حاضر بنیاد علوم ملى امریکا یا (National Foundation science) در قالب شبکه اى جدید بسیارى از وظایف ARPANET را به عهده دارد.

در مورد تامین هزینه اینترنت باید گفت اصولا شرکتى به اسم کمپانى اینترنت وجود ندارد که صورتحساب صادر کند و از همه شبکه ها و کاربران پول بگیرد. به جاى آن هر شبکه پول خودش را مى پردازد. NSF هزینه NSFNET را مى پردازد و NASA هزینه NASA Science Internet را پرداخت مى کند. شبکه ها گرد هم مى آیند و تصمیم مى گیرند که چگونه به همدیگر وصل شوند و خودشان هزینه این اتصال را فراهم مى کنند. یک کالج یا دانشکده هزینه اتصال خود را به شبکه منطقه اى مى پردازد و شبکه منطقه اى هم هزینه اتصال را به نهادى که دسترسى او را به اینترنت ممکن ساخته مى پردازد.

و همچنین در مورد اداره اینترنت باید گفت: هیچ کس و همه کس! اساسا اینترنت هیچ رئیس جمهور، مدیرعامل یا رئیس کلى ندارد و هر کسى مى تواند نقطه نظرات خود را آزادانه روى آن مطرح کند. البته شبکه هاى متصل به اینترنت مى توانند رئیس یا مدیرعامل داشته باشند اما هیچ فرد یا قدرت واحدى براى کنترل اینترنت در حالت کلى وجود ندارد. قدرت نهایى تصمیم گیرنده براى آینده اینترنت را مى توان در نهادهایى مانند مجمع اینترنت یا ISOC (کوته نوشته Society Internet) پیدا کرد. من لیست خلاصه اى از سازمان هاى کلیدى اینترنت را به صورت یک مقاله مستقل برایت آماده دارم که تقدیم مى کنم. نام این مقاله بسازمان هاى کلیدى اینترنتب است و راجع به سازمان ها و نهادهاى تقریبا رسمى و کلیدى اینترنت در آن مطالبى آمده است.

 

ویژگی های رسانه اینترنت

در میان فناوریهای نوین ارتباطی و اطلاعاتی که ساختار اطلاعاتی جوامع امروز را تغییر داده اند رسانه اینترنت که فضای مجازی زندگی حقیقی انسان نام گرفته از ویژگی های خاصی برخوردار است که بهره برداری از آن در بخش های مختلف زندگی انسان روز به روز در حال افزایش است. اینترنت بنوعی توانسته همه رسانه های نوین را در خود جای دهد اما هیچ وقت نمی توان آنرا بعنوان جایگزینی مناسب بجای رسانه های چاپی و الکترونیکی دیگر دانست. از اینرو با بررسی ویژگیهای اینترنت به شناسایی این رسانه جدید در میان رسانه های دیگر می پردازیم.

- جذابیت و اثر بخشی: فناوریهای جدید ارتباطی از حیث دیداری-شنیداری جذابیت فوق العاده ای نسبت به فناوریهای سنتی پیدا کرده اند. تصویری شدن مفاهیم به فهم و درک آن برای مخاطبان در هر قشری کمک می کند زیرا مخاطب در هر قشری و با هر طبقه اجتماعی در آموزش می تواند براحتی تصویر را درک کند و تحقیقات نشان داده است که درک تصویری انسان از مفاهیم، بسیار ساده تر از درک انسان در نوشتار است. معمولا جاذبه تصویر موجب اثر بخشی بالای آن نیز می شود. اینترنت در میان رسانه های جدید توانسته از همه جاذبه های متنی، صوتی و تصویری بهره برد.

- کاربری اینترنت متاثر از صنعت تفریحات(مقتضیات بازار) می باشد: در عصری که عقلانیت ابزاری سیطره خود را برهمه بخش های زندگی بشر تثبیت می کند طبیعتا شاهد سلطه قوانین اقتصاد سرمایه داری بر فن آوری های جدید نیز هستیم. این فناوریها وقتی می توانند خود را گسترش دهند که مصرف کننده داشته باشند. مصرف کننده نیز در درجه اول فکر سرگرمی و لذت خود در استفاده از این فناوریهاست زیرا هنوز به کاربری این فناوریها در بخشهای مختلف زندگی اش آشنا نیست. فناوریهای نوین با بهره گیری از تصویرسازی و جذابیت ناشی از آن می تواند وسیله تفریح و سرگرمی توده مردم باشد. چنانکه تحقیقات نشان می دهد استفاده از تلویزیون، سینما و اینترنت در درجه اول برای سرگرمی است و سود این صنعت در دنیای امروز بسیار زیاد است.

- ظرفیت بالای نگهداری و انتقال متن، عکس، تصویر و صوت: یکی از برجسته ترین ویژگی های رسانه جدید اینترنت حجم عظیم نگهداری و تبادل اطلاعات چندرسانه ای است. برخی ها معتقدند امروزه می توان هر نوع اطلاعاتی اعم از تصویر و متن و صوت با هر موضوعی در فضای مجازی اینترنت یافت که این نشاندهنده حجم عظیم اطلاعات موجود در فضای سایبر است

- قابلیت استفاده گسترده از آرشیوهای عظیم و غنی رسانه های متنی، صوتی و تصویری: اینترنت قابلیت آرشیو سازی و نگهداری حجم وسیع اطلاعات تولید شده را دارد که قابل استفاده در هر مکان و زمانی باشد.

- تعامل ‌دو سویه : در فناوریهای جدید امکان دریافت بازخورد از گیرنده پیام بوسیله ارسال کننده امکان دارد و فرستنده با توجه به بازخورد دریافتی از گیرنده پیام خود را تغییر می دهد درحقیقت فرستنده و گیرنده مدام نقش عوض کرده و در جای هم می نشینند. اینترنت فضایی است که بروشنی می توان تغییرات فرستنده و گیرنده را مشاهده کرد. در فضای چت، ایمیل، سایتهای خبری و اطلاع رسانی با درج نظرات نمونه هایی از تغییر موقعیت فرستنده و گیرنده پیام است که تعامل دوسویه را نشان می دهد.

- تمرکز زدایی: افراد هم تولید کننده و هم مصرف کننده اطلاعات هستند و دیگر نمی توان تمرکزی برای فرستنده پیام قائل شد.

- چند رسانه ای ( مولتی مدیا) بودن، قابلیت اتصال چند رسانه به یکدیگر: اینترنت بنوعی توانسته همه رسانه های نوین را در خود جای دهد. از طریق اینترنت می توان رادیو گوش کرد و شبکه های ماهواره ای و تلویزیونی را مشاهده کرد و در عین حال با دوست خود در آن طرف کره زمین مکالمه متنی، صوتی و تصویری داشت.

- جمع زدایی: رسانه های نوین به علت جذابیت و مخاطب قرار دادن فرد انسان جمع گرایی را تحت الشعاع قرار داده و فردیت را در جوامع بشری گسترش می دهد.

- ناهمزمانی، عدم نیاز به پایبندی به زمان: در فناوریهای نوین ارتباطی همچون اینترنت نه تنها مکان در دسترسی به شبکه گسترده اینترنت نقش بسزایی ندارد بلکه درهر زمانی می توان به این شبکه رجوع کرد و از اطلاعات استفاده کرد.

- سرعت افزایش دسترسی به اطلاعات بدون کنترل: با تکنولوژی های جدید روز به روز سرعت دسترسی به اطلاعات افزایش می یابد. تکنولوژی اینترنت برای بیشترین سرعت و کمترین کنترل طراحی شده، لذا اِعمال کنترل های اطلاعاتی در آن دشوار است. البته نمی توان سرقت اطلاعاتی را بوسیله هکرها و کرم های اطلاعاتی نادیده گرفت.

- محیط عرضه و تقاضا که سایتهای اینترنتی در رقابت با یکدیگر برای کسب انتخاب کاربر قرار دارند. در فضای سایبر هجوم وجود ندارد و هجوم به معنای هک نیز مذمت شده است. اما اختیار بطور کامل برای کاربر وجود دارد و همه تولید کنندگان پیام برای کسب انتخاب او با هم به رقابت می پردازند.

در جهان جدیدی که اینترنت خلق کرده است(‌جامعه اطلاعاتی) آزادی های فکری، تحقیقاتی، آموزشی، تفریحی و شغلی رو به رشد خواهد بود و تجارت الکترونیک، خدمات بهداشتی و پزشکی از راه دور و خدمات تلفن بین المللی از طریق اینترنت جای اشکال سنتی را خواهد گرفت.

 

تبلیغات دینی در اینترنت

اینترنت موقعیتی برای عرضه و تقاضای اطلاعات و برقراری ارتباط بوجود آورده است که باطل با برخورداری از قدرت و ثروت، حضور پررنگ تری در جامعه اطلاعاتی از خود نشان می دهد. البته این موضوع موجب عدم حضور و فعالیت جریان حق در این جامعه و تولید اطلاعات پاک نیست. فضای مجازی موقعیتی است که نگهداری و نقل و انتقال اطلاعات بسیار ارزان و ساده انجام می شود از این جهت برای فضای تربیتی و اخلاقی جامعه اطلاعاتی، هم تهدید محسوب می شود و هم فرصت، بنابراین نه تنها نباید با نگاه تهدیدی آنرا ارزیابی و به دوری از آن حکم کرد بلکه نباید به هر نوع فعالیتی در آن پرداخت. البته باید در نظر داشت که نمی توان برای فضای مجازی متولی خاصی را معرفی کرد و یا فعالیتها را کنترل کرد اما می توان هنجارهایی را برای کاربران در استفاده از آن قرار داد. در این فضای چالشی باید برای تبدیل تهدید به فرصت یا برای کاهش تهدیدها در مقابل فرصتها فعالانه وارد صحنه تولید و انتقال اطلاعات شد.

باید توجه داشت که در حوزه دعوت دینی هم دارای یک سری اصول ثابت هستیم و هم یک سری اقدامات اقتضائی وجود دارد. اصول ثابت دعوت دینی شامل « ادْعُ إِلى‏ سَبیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بِالَّتی‏ هِی أَحْسَنُ...»(نحل/125) (مردم را با حکمت و اندرز نیکو به راه پروردگارت بخوان و با بهترین شیوه با آنان مجادله کن. زیرا پروردگار تو به کسانى که از راه او منحرف شده‏اند آگاه‏تر است و هدایت‏یافتگان را بهتر مى‏شناسد.) مراد از حکمت، گفتار صحیح و درست و دلیل روشن کننده حقیقت مى‏باشد و به قولى منظور از آن، قرآن است. موعظه حسنه، پندهایى است که دشمنان بوضوح مى‏دانند که تو آنها را نصیحت مى‏کنى و با این سخنان به آنها سود مى‏رسانى. وَ جادِلْهُمْ بِالَّتِی هِی أَحْسَنُ با روشى که از جهت نرمى و ملایمت و مدارا و حسن معاشرت بهترین طریقه بحث و مناظره است، بدون هر گونه درشتى و ناراحتى، با آنها به مناظره و بحث بپرداز تا زودتر دعوت تو را اجابت کنند.(ترجمه جوامع الجامع، ج‏3 ص431)

به عبارت دیگر حکمت و استدلال عقلانی، پند و اندرز بوسیله تحریک احساسات و همچنین جدال با پیش فرضهای پذیرفته شده دو طرف جزء اصول دعوت دینی در برقراری ارتباط گفتاری است. وقتی این اصول به مرحله اجرا برسد هنرمندان و حتی تکنسینهای متدین پیام را با شرایط مخاطبان تطبیق داده و با استفاده از فناوریهای ارتباطی جدید به تولید و انتقال اطلاعات دینی که بستر تبلیغ دینی را بوجود می آورد، می پردازند.

رشد فناوری اطلاعات به طور عام و اینترنت به طور خاص، بستری بی نظیر فراهم کرده که در قالب آن دین پژوهی و معنویت طلبی بسیار آسان تر و مطلوب تر از گذشته شده است. طبق آمارها، از هر ۶ کاربر اینترنت در جهان، حداقل یک نفر به دنبال اطلاعات معنوی و مذهبی است. در این زمینه همچنین آمارهایی وجود دارد که نشان می دهد میزان دین پژوهی در اینترنت بین ٢۵ تا ٣٠ درصد کل کاوش های اینترنتی را تشکیل می دهد که این امر نشانگر استقبال و گرایش نسل جدید به دین و معنویت می باشد.(ضیایی پرور)

این تولید اطلاعات دینی در کنار دیگر اطلاعاتی که حتی در تضاد کامل با دین قرار دارند انجام می شود زیرا اینترنت محیط عرضه و تقاضا است. در این فضا حمله و دفاع معنایی ندارد بلکه کاربر با اختیار کامل در فضای مجازی گردش می کند و تولید کنندگان به رقابت بسیار سختی برای جلب انتخاب کاربران می پردازند. البته نباید از نظر دور داشت که تهاجم فرهنگی در فضای سایبر با توجه به وجود قدرت و ثروت در دست تولید کنندگان اطلاعات ناپاک که سیاستهای شیطانی خود را در جامعه اطلاعاتی دنبال می کنند وجود دارد اما نه به معنی سلب اختیار از کاربر متقی، بلکه کمیت و جذابیت موجود در این اطلاعات سبب نابرابری جریان اطلاعات در جهان می شود که از این جهت می توان تهاجم فرهنگی به فرهنگ اسلامی را پذیرفت. قاعدتا پخش فیلم 15 دقیقه ای و غیر واقع بینانه فتنه در بستر اینترنت یک تهاجم فرهنگی حساب می شود که پادزهر آن تصویر سازی حقیقی از آنچه که اسلام و تروریست خوانده می شود هست.

باید به تبلیغات و فعالیت دینی که نتیجه آن پرورش دینی است در فضای حقیقی توجه بیشتری داشت، وقتی یک شخص تربیت یافته که مشی او در زندگی تقوا مدار است در فضای مجازی سیر می کند قطعا در مقابل اطلاعات ناپاک قرار نمی گیرد زیرا تقوای او سبب انتخاب نکردن این اطلاعات می شود و برعکس در مورد کسی که تقوا در زندگی او جایگاهی نداشته قطعا در فضای مجازی که بی تقوایی آسان تر انجام می گیرد دیگر نباید انتظار داشت از سایتهای مستهجن بازدید نکند. از این حیث به نظر دکتر آشنا آداب زندگی در محیط سایبر با آداب زندگی در محیط واقعی تفاوت بنیادین ندارد.(آشنا، 1384)

در محیط سایبر توصیه می شود مسئولان دینی تربیت خودمدارانه را ترویج دهند که اصطلاح لاتین آن قدرت نه گفتن «power of saying no» است. اگر انسان در زندگی عادیش قدرت نه گفتن نداشته باشد در محیط سایبر هم اولین چت روم که وارد می شود دعوت ها را می پذیرد. بنابراین در محیط سایبر راهنمایی و ارشاد مهم است نه تعیین تکلیف، و الزام. اصولا آن جایی که حق انتخاب افزایش پیدا می کند فقط راهنمایی مهم است. اما وقتی حق انتخاب محدود است، الزام معنی دار می شود. که البته با ساختن محله خودمان در فضای سایبر می توانیم با برخوردی فعال در این فضا در کنار دیگران رقابت کنیم.(آشنا، 1385)

در حال حاضر فعالیت هزاران وب سایت دینی و مذهبی که اطلاعات مرتبط با مذاهب را در دسترس عموم مردم دنیا قرار می دهد، شبکه ای از وبلاگ ها، فروم ها یا تالارهای گفت و گو که در آن ها به سوالات مردم پاسخ داده می شود و همچنین ظهور فناوری هایی مثل شبکه های اجتماعی مجازی، پیام رسان ها، خبرخوان های اینترنتی و کتابخانه های مجازی و الکترونیک، باعث شده است مردم به منابع و کتب مقدس دینی دسترسی راحت تری داشته باشند. در این میان آن دسته از نهادهای مذهبی که ظرفیت این فناوری را بیشتر، بهتر و عمیق تر درک کرده باشند، از توان تاثیرگذاری بالاتری در سطح جهان برخوردار شده اند.

برای فعالیتهای دینی در اینترنت باید به سمت ساختارهای هرمی که در راس هرم متفکران دینی حضور دارند و در قاعده آن فنی ترین تکنسینها و خلاق ترین اشخاص در تکنولوژی قرار دارند برویم. ما بین راس و قاعده نیز باید سطوحی از هنرمندان، نویسندگان و متخصصان علوم اجتماعی که پردازش پیام و آماده سازی آن برای تحویل به محیط سایبر را بعهده دارند قرار داشته باشند. ما مجبوریم به محیط سایبر به صورت صنعتی نگاه کنیم و باید برای پردازش و پرورش پیام مذهبی خط تولیدهایی ایجاد کنیم. باید در نظر داشت که تنها با برخوردی تعاملی می توان در این محیط زندگی کرد زیرا گیرنده در حال گزینشگری است و جای گیرنده و فرستنده مدام در حال تغییر است پس باید به بازخوردها و نظرات کاربران توجه جدی شود. در رویکرد تعاملی نه تنها باید به کمیت مخاطبان پیامهای تولیدی توجه شود بلکه باید به تعداد نظرات و چگونگی آنها از سوی مخاطب توجه شود.(آشنا، 1384) پس در رویکرد تعاملی از شیوه های سنتی تبلیغ دینی که بصورت متکلم وحده و بدون نیازسنجی مخاطب و براساس خواسته ها و سلیقه های مبلغ بود گذر کرده و با توجه به بازخوردهای کاربران در مورد پیام ها به بازسازی پیام دینی می پردازیم.

بعد از این بحثها در مورد چگونگی فعالیت دینی در فضای اینترنت لازم است به فضای عملیاتی بحث نیز وارد شویم و ببینیم مبلغان و عالمان دین با چه رویکردهایی در فضای سایبر وارد شده اند. در دسته بندی از سایتهایی که بنوعی به امر دین پرداخته اند به چهار دسته دست می یابیم: سایت ها و پورتال های فرهنگی، سایت هایی که بطور مستقیم و تخصصی به معارف دین در سه حوزه اعتقادات، اخلاق و احکام پرداخته اند، جستجوگرهای سایتهای اسلامی، وبلاگهای دینی.

 

پورتال های فرهنگی

در این سایتها معمولا از تمام ظرفیت اینترنت استفاده شد و پیامها در قالب صوت و متن و تصویر وجود دارد. این سایتها بطور مستقیم به معارف دینی ناب نمی پردازند بلکه به دین موجود در فرهنگ متدینین با نیازهای مخاطبین متدین توجه دارند. امکان دارد کاربر به بازی و سرگرمی نیاز داشته باشد لذا این سایتها بخشهای بزرگ و غنی از بازی های الکترونیک را در آرشیو های خود نگه داری می کنند. استفاده از نمادهای جذاب و خدمات متنوع در حوزه های مختلف زندگی یک انسان جزو وظایف این سایتهاست.

معمولا مسئولان این سایتها وجود خدمات متنوع و سرگرمی های جذاب را جزء دامها و تله های خود برای درگیر کردن کاربر با معارف دینی که در کنار این جذابیتها قرار دارد، می دانند و با این توجیه به بسیاری از خدماتی که شاید جزء وظایف دیگر سایتها باشد می پردازند و کاملا شکلی عمومی می یابند تا اینکه بعنوان یک سایت دینی شناخته شوند. البته این سایتها با مالکیت نهادها و ارگان های مذهبی و یا نامها و برچسبهای دینی شناخته شده و کاربران مخصوص خود را می یابند ولی باید توجه داشت که تله گذاشتن برای کاربر با حوزه اختیارات بالای او به همین سادگی قابل انجام نیست و مسئولان را به سوی اهدافشان نیل نخواهد داد. برای اینکه بتوان فهمید آیا این خدمات از سوی سایتهای دینی موجب نزدیکی با معارف دینی هم خواهد شد باید آی پی کاربرانی که برای استفاده از این خدمات به سایت مراجعه می کنند را تا زمان خروج از سایت دنبال کرد. بدین صورت درصد کاربرانی که به این بهانه به معارف دینی هم مراجعه می کنند مشخص می شود.

البته شاید مسئولان این سایتها هدف و وظیفه خود را عمومیت مطالب و خدمات بدانند و بعبارت دیگر رفع حداکثری نیازهای کاربر را در دستور کار خود داشته باشند که در این زمینه نیز توانسته اند گام های مناسبی بردارند. از نمونه پورتالهای فرهنگی می توان به سایتهای ذیل اشاره داشت:

سایت تبیان www.tebyan.com

این سایت نه تنها یک پورتال فرهنگی است که توانسته است مباحث بسیاری را در زندگی یک فرد مسلمان ایرانی مطرح کند. از ورزش و مباحث اجتماعی و فرهنگی و فیلم و سینمای جهان گرفته تا سرویس آیین و اندیشه در حوزه تخصصی دینی. البته این سایت از همان اوایل تاسیس بخش حوزه علمیه را بطور گسترده و تخصصی در دستور کار خود قرار داد که استقبال چشم گیری از اولین مرکز آموزشی الکترونیک نیز از سوی کاربران مشاهده شد. این سایت به چند زبان زنده دنیا بروز می شود.

سایت آوینی www.aviny.com

سایت آوینی با محوریت مقالات و کتب شهید آوینی و با در نظر گرفتن دغدغه آوینی در مورد فرهنگ عمومی و فرهنگ دفاع مقدس از سال 1382 شروع به کار کرد. در این سایت نیز بخش های متنوع از نظر کمیت و کیفیت وجود دارد که می توان از پر طرفدارترین بخش های آن ویژه نامه ها، گالری مداحی های گزینش شده، خدمات کامپیوتر و تلفن همراه و اخبار فرهنگی می باشد. این سایت با نام فرهنگ دفاع مقدس بین کاربران اینترنت شهرت دارد. این سایت هم اکنون به سه زبان دنیا کار می کند.

سایت راسخون www.rasekhon.net

این سایت نیز شامل بخشهای متنوعی از سخنرانی ها و مداحی های مذهبی، موسیقی های ایرانی، تصاویر مذهبی و طبیعت، بازی و سرگرمی، مقالات و کتب دینی، نرم افزارهای رایانه ای و غیره می باشد که در چارچوب و رویکرد کلی سایت که در صفحه اول نیز مشهود است یک سایت دینی بحساب می آید.

 

سایت های تخصصی اسلامی

هزاران وب سایت اسلامی در اینترنت فعال است ولی هنوز تحقیقی جامع درباره آمار و کارکرد این وب سایت ها انجام نشده است، وب سایت های دینی سرفصل مهمی در ویکی پدیا را نیز تشکیل می دهد. سایتهای تخصصی اسلامی بصورت روشن و واضح به معارف دینی پرداخته اند. موضوع کار این سایتها یا کلیت معارف دینی است و یا قسمتی از معارف دینی. معمولا این سایتها از سوی متولیان امور تبلیغ و گسترش معارف دینی انجام می گیرد که به فهرست کوچکی از این سایتها اشاره می کنیم.

پایگاه حوزه www.hawzah.net

حوزه های علمیه در ایران از جمله مراکزی هستند که از نخستین سال های راه اندازی اینترنت به ظرفیت های این پدیده پی برده و برنامه ریزی های لازم را برای بهره برداری از امکانات این شبکه جهانی برای بسط و تعمیق معارف اسلامی انجام داده اند. حوزه علمیه قم به عنوان پیشتاز در استفاده از اینترنت در بخش مذهبی ایران با راه اندازی سایت اینترنتی قدرتمند توانسته است ضمن انتشار گسترده کتاب های دینی و اسلامی، ارتباط تعاملی گسترده ای با مخاطبان خود در داخل و خارج کشور برقرار کند. ترجمه قرآن کریم به چندین زبان و تولید نرم افزارهای قوی قرآنی و انتشار آن از طریق بخش چند زبانی وب سایت یا شرکت در نمایشگاه های داخلی و خارجی از جمله اقداماتی می باشد که در این راستا انجام شده است. همچنین راه اندازی مرکز تحقیقات علوم رایانه ای و تمرکز بخشیدن به امور الکترونیک چه در زمینه تولید نرم افزار و چه آموزش های الکترونیک از دیگر مواردی بوده که حوزه علمیه قم انجام داده است تا جایی که امروز ریاست سابق آن مرکز تحقیقاتی بر کرسی شورای عالی اطلاع رسانی کشور نشسته است و در سطحی بالاتر به هدایت فرآیند تولید محتوای الکترونیک در فضای وب ایران می پردازد.

رسالت این سایت ها توجه تخصصی به کلیت معارف دینی است که با انتشار الکترونیکی مجلات منتشر شده در حوزه و دانشگاه ها به بخش عظیمی از این رسالت خود عمل می کند. دو بخش دانشنامه اسلامی و کتابهای الکترونیک اسلامی نیز از پر طرفدارترین بخشهای این سایت است. این سایت توانسته است پشتیبان پورتال های فرهنگی برای تولید مطالب و محتوای دینی باشد. و همانطور که سازمانهای تبلیغی نیاز خود را از حوزه کسب می کنند پورتالهای فرهنگی نیز نیاز به محتوای دینی خود را از پایگاه حوزه تامین می کنند. از دیگر سایتهایی که توسط این مجموعه پشتیبانی می شود می توان به مجلات تخصصی نور www.noormags.net اشاره داشت.

سایتهای مراجع و اندیشمندان

سایتهایی نیز با محوریت شخصیتهای مذهبی و دینی ایجاد شده اند که با توجه به خدمات آن شخصیت و فعالیتهای دینی او به ارائه خدمات و محتوای دینی می پردازند. از بزرگترین سایتهای اسلامی سایت مرجع عالی قدر شیعه آیت الله سیستانی است که با بروز رسانی 26 زبان دنیا توانسته است خدمات شایانی به گسترش تفکرات شیعه کند.

سایت معارف قرآن www.maarefquran.com

این سایت بطور تخصصی به مباحث پیرامون قرآن کریم و معارف قرآنی پرداخته و با برگزاری همایشهای علمی در مورد قرآن و نیازها و مسئله های زمانه، مسابقه های هفتگی قرآنی، وجود پژوهشهای مرکز معارف و علوم قرآنی، همچنین مقالات متنوع در مورد موضوع های فرهنگ و قرآن از بخشها و فعالیتهای گسترده این سایت برای نهادینه کردن فرهنگ و علوم قرآنی می باشد.

سایت اندیشه قم www.andisheqom.com

این سایت پاسخگوی شبهات بینشی و کلامی از سوی کاربران است. اینگونه سایتها با امکانات مختلفی که پیرامون مباحث کلامی و فلسفی دین قرار داده اند با استقبال جدی کاربران مواجه شده و در حوزه پیوند دین با زندگی روزمره مردم گامهای موثری را برداشته اند. از دیگر اینگونه سایتها می توان به سایت پاسخگو www.pasokhgoo.ir، پرس و جو www.porsojoo.com و پرسش www.porsesh.ir می توان اشاره کرد.

سایت معروف یاران www.maroofyaran.com

سایت معروف یاران بطور تخصصی در حوزه امر به معروف و نهی از منکر تاسیس شده و تمامی فعالیتهای این سایت حول موضوع معروف و منکر، هنجارهای اجتماعی، آسیبهای فرهنگی و اجتماعی، دین در زندگی روزمره مردم و از این قبیل است. این موضوعات در کتابها، مقالات، گزارشهای تخصصی و اخبار بوضوح قابل درک است. خدماتی که در این سایت هم ارائه می شود در جهت سالم سازی فضای سرگرمی و اطلاع رسانی صحیح می باشد.

 

موتورهای جست وجوی تخصصی اسلامی

جالب است بدانید که محتواهای تولید شده در فضای اینترنت به قدری افزایش یافته که به ابتکار برخی مراکز اسلامی حتی برای جست وجوی آسان تر در متون اسلامی در فضای وب، چندین موتور تخصصی اینترنتی نیز راه اندازی شده است. شیعه سرچ www.shiasearch.com یکی از قویترین این موتورهای جستجو است که نه تنها از دسته بندهای تخصصی شناسایی سایتهای اسلامی برخوردار است بلکه می توان عبارات و کلمه های دلخواه را در سایتهای اسلامی جستجو کرد. البته دسته بندی سایتهای اسلامی در سایت تبیان و سایت وابسته ای به پایگاه حوزه نیز وجود دارد.

 

هکرهای مسلمان

تشکیل گروه های هکری با گرایش اسلامی از جمله رخدادهایی است که در سال های اخیر شاهد آن بوده ایم. این گروه ها به طور خودجوش به مقابله با پدیده پورنوگرافی در فضای سایبر می پردازند و وب سایت ها و وبلاگ های ضداخلاقی را به تشخیص خود هک می کنند. هک وب سایت های دانمارکی توهین کننده به شخصیت های اسلامی از جمله اقدامات این گروه های هکری بوده است.

 

وبلاگ های مذهبی

وبلاگ های مذهبی در ایران و جهان یک دسته قوی و قدرتمند از وبلاگ ها را تشکیل می دهد. چون این وبلاگ نویس ها انگیزه درونی بیشتری برای به روزرسانی وبلاگ های خود دارند، مطالعات انجام شده در مرکز مطالعات رسانه های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نشان می دهد که وبلاگ های مذهبی در سال های اخیر از رشد قابل توجهی برخوردار بوده و توانسته است توجه بسیاری از مخاطبان را به خود جلب کند. در کنار این وبلاگ ها، تشکل ها و نهادهای مدنی مرتبط با وبلاگ های مذهبی در ایران نیز شکل گرفته است که از جمله آن ها می توان به مجمع وبلاگ نویسان مسلمان، دفتر توسعه وبلاگ دینی و هم بلاگی اشاره کرد. براساس تحقیقات به عمل آمده مهم ترین آسیب هایی که وبلاگ های ارزشی را تهدید می کند، بدین شرح است:

١ - نبود انسجام در عمل و برنامه ریزی و سیاست گذاری کلان و درازمدت در رابطه با وبلاگ های ارزشی که دوباره کاری و موازی کاری در پی داشته است. برخلاف وبلاگ های سکولار و ضددینی، متاسفانه وبلاگ های دینی و ارزشی از انسجام و اتحاد کافی برخوردار نمی باشند و برنامه آینده نگر ندارند.

مجامعی هم که متولی امور وبلاگ نویسی هستند به علل مختلف نتوانسته اند آن چنان که باید و شاید به وظایف خود عمل کنند. این مراکز چون پشتوانه مالی ندارند و از کادر قوی و تمام وقت برخوردار نیستند، تا به حال نتوانسته اند در جهت دهی به وبلاگ ها و نیز برنامه ریزی کلان آینده نگر موفق عمل کنند.

٢ - نبود استقلال در وبلاگستان و پیروی آن از رسانه ها و سایت های فعال در اینترنت مشکلی است که گریبانگیر همه وبلاگ ها، اعم از دینی و غیردینی می باشد؛ اگرچه وبلاگ های دینی تا حدودی مستقل تر از وبلاگ های دیگر عمل می کنند ولی در کل، وبلاگ ها تا به حال دنباله رو بوده اند. البته تاثیرپذیری از سایت ها که با امکانات زیاد تولید اطلاعات می کنند، اجتناب ناپذیر است ولی وبلاگستان باید با هویت مستقل در عرصه دنیای مجازی حضور داشته باشد.

3 - در کشورهای خارجی سایت های بزرگ بخشی را به معرفی وبلاگ ها اختصاص می دهند که این امر در رونق امر وبلاگ نویسی موثر است ولی در کشور ما به غیر از چند سایت خبری، از این حمایت ها خبری نیست.

جمع بندی نهایی

در حال حاضر، آمار تعداد کاربران اینترنت در دنیا بیش از یک میلیارد و ٣٠٠ میلیون نفر است؛ یعنی به طور متوسط از هر ۵ نفر در دنیا یک نفر به این شبکه جهانی دسترسی دارد. البته این نسبت در تمام مناطق دنیا به طور یکسان توزیع نشده و ضریب نفوذ اینترنت در کشورها و مناطق مختلف، متفاوت است.

در ایران نیز طبق آخرین آمار ITU بیش از ١٨ میلیون نفر یا معادل ٢۵ درصد مردم به اینترنت دسترسی دارند که از متوسط جهان بالاتر است. حجم محتواهای وب فارسی نیز در مقایسه با کل حجم وب دنیا یک هزارم است که نسبت خوبی به شمار نمی رود و نشانه کم کاری تولیدکنندگان محتوا در ایران است.

مقوله مذهب، دین و معنویت به طور کلی از جمله زمینه هایی است که نیازمند اطلاع رسانی صحیح و گسترده در سطح جهان می باشد. خوشبختانه در این زمینه گنجینه های محتوایی بسیار ارزشمندی در اختیار ماست که در صورت استفاده درست، دقیق و سیستماتیک از آن ها در فرمت ها و قالب های جذاب و متناسب با فناوری های اطلاعاتی و به زبان های زنده دنیا می توان مخاطبان بسیاری را جلب کرد. البته برای ارائه معارف دینی باید با مخاطب شناسی دقیق از هر فرهنگی به ایجاد سایتهای تخصصی برای این کاربران پرداخت این تخصصی بودن در دومقوله خود را نشان می دهد، یکی تخصصی نسبت به معارف دینی یعنی در تولید محتوا و دیگری تخصصی نسبت به کاربران یعنی در نظر گرفتن مخاطب. از این جهت تولید کنندگان محتوای دینی باید گروه های سنی و فرهنگی را در نظر داشته باشند.

 

منابع:

1) کوثری، فرامرز. اینترنت از آغاز تا کنون.

2) تافلر، الوین. مترجم: خوارزمی، شهین دخت. موج سوم. تهران، علم، 1385.

3) طبرسی، فضل بن حسن؛ مترجمان. ترجمه تفسیر جوامع الجامع‏. مشهد، بنیاد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى‏، 1377ش، چاپ دوم.

4) گفتگو با دکتر حسام الدین آشنا. جامعه اطلاعاتی؛ چالشی نو برای اسلام گرایان. تهران، مرکز تحقیقات دانشگاه امام صادق علیه السلام، نامه دین و ارتباطات، شماره سوم، آذر 1385.

5) گفتگو با دکتر حسام الدین آشنا. امت به سبک سایبر. تهران، سروش، 21 آبان 1384.

6) ضیایی پرور، حمید. دنیای سایبر در خدمت دین. روزنامه ابتکار، شماره 1117، 2 بهمن 1386.

 

منبع: سایت معروف یاران

 

  نظرات ()
مطالب اخیر درخواست اوباما از ایران برای تحویل هواپیمای جاسوسی مضحک و خنده‌دار است ابراز ناخرسندی آیت‌الله سیستانی از انتساب کذب وصیت‌نامه به ایشان آفتاب امپراتوری انگلیس دهه‌ها پیش غروب کرده است/ پایان دوران طلایی آمریکایی‌ها حسن عباسی در همایش "من کلاهبردارم؛ پس هستم": حلقه ارتباط سران فتنه با پسر شاه معدوم کیست جهان به زودی شاهد امواج عظیم‌تر قیام مستضعفان آمریکا و اروپا خواهد بود گزارش تصویری فارس از حمله صهیونیست‌ها به مراسم تشییع شهید فلسطینی جک کین و مارک گرشت سردار سلیمانی را تهدید به ترور کرده اند حمله نیروهای عربستانی به جوانان بحرینی معترض در منامه اوباما: از ایران می خواهیم که هواپیمای بدون سرنشین آمریکا را پس دهد
کلمات کلیدی وبلاگ 9 دی (۱) rq-170 (۳) آریوبرزن (۱) آزادی (۳) آزادی‌ و تسامح‌ (۱) آژانس (٢) آسیب شناسی (۱) آفریقا (۱) آمانو (۳) آمریکا (٤٤) آمریکایی (۱) آموزش زبان انگلیسی (۱) آیت الله سیستانی (۱) ابعاد (۱) اتحادیه عرب (۱) اجتماعی (۱) احمد متوسلیان (۱) اخبار ایران و جهان (۸) ارتش (۱) اروپا (۱) استاد مطهری (۱) استاد مطهری‌ (۱) استقلال (۱) استکبار (۱) استکبار ستیزی (۱) اسرائیل (٥) اسطوره‌های مقاومت (۱) اسلام (٤) اسلام‌هراسی (۱) اسلام ستیزی (۱) اسلام هراسی (۱) اسناد (۱) اسناد ایران (۱) اسناد سفارتخانه (۱) اصفهان (۱) اطلاع رسانی ملی (۱) اعتصاب (۱) اعراب (۱) افراد نفوذی (۱) افغانستان (٢) اقتصادی (۱) اقدام نامتقارن (۱) اقدامات (۱) الجزایر (۱) امام خامنه ای (۳) امپراتوری امریکا (۱) امپراطوری (۱) امپریالیسم (۱) امریکا (۱) امنیت ملی (۱) اندیشه (۱) اندیشه مطهر (۱) اندیشکده هوور (۱) انرژی هسته ای (٤) انژی اتمی (۱) انقلاب (۱) انقلاب اسلامی (۳) انقلاب اسلامی ایران (٢۳) انگلیس (٤) اهالی سیما (۱) اهداف (۱) اوباما (۱) اولویت اول (۱) اومانیسم‌ (۱) اکوادور (۱) ایدئولوژی (۱) ایران (٤۳) ایران هراسی (٢) ایرانه (۱) اینترنت (٢) بازی (۱) بازی‌های رایانه‌ای (۱) بانک (۱) بتل فیلد 3 (۱) بحران (۱) بحرین (٢) براندازی (٢) برنامه‌های نمایشی (۱) برنامه هسته ای ایران (۱) بریتانیا (۱) بسیج (٦) بسیج مستضعفین (۱) بورس (۱) بولدوزور (۱) بیانیه (۱) بیداری اسلامی (۳) بین الملل (٢) بین المللی (۱) پارلمانی (۱) پرپولیس (۱) پشت پرده (۱) پلیس (٢) پهپادهای اطلاعات (۱) پیروزی (۱) تبلیغات (۱) تجاوز (۱) تجزیه (۱) تحجر (۱) ترجمه و شرح خطبه فدک حضرت زهرا (س) (۱) ترس (۱) ترور (۳) تروریست (٢) تروریستی (۱) تروریسم (٤) تسلیحات (۱) تهاجم (۱) تهدید (۳) تهدید نرم (٥) تهدید نظامی (٢) تهران (۱) تونس (۱) تویتر (۱) جامعة‌ مدنی (۱) جامعة‌ مدنی‌ شرعی، (۱) جامعه اسلامی (۱) جامعه اسلامی‌ (۱) جامعه مدنی (۱) جریان رحمانی (۱) جریان شناسی (۱) جنایات (۱) جنایتکار (۱) جنسی (۱) جنگ (۱) جنگ نرم (۱۸) جنگ نرم، (۱) جهاد نرم (۱) جهان (۱) جهان اسلام (٢) جوانان (۱) جوزف نای (۱) چین (۱) حاصلخیز (۱) حسن رحیم‌پور (۱) حسن عباسی (٢) حسینیه امام خمینی (ره) (۱) حضرت زینب(س)؛ انقلابی پاسدار ارزشها (۱) حفظ (۱) حمله (٢) حمله‌ فرهنگی (۱) حمله به ایران (۱) حمله نظامی (٢) حکومت نرم (۱) خانواده (۱) خاورمیانه (۱) داخلی فتنه (۱) دانشجویان (٢) دانشمندان عراقی (۱) دفاع مقدس (۱) دموکراسی (٢) دموکراسی‌ (۱) دولت (۱) دکترین (۱) دیپلماسی عمومی (۱) دیدگاه امام خمینی (ره) (۱) دین ستیزی (۱) دینی (۱) رابطه (٢) رایانه ای (۱) ربوده شدن 4 دیپلمات ایرانی (۱) رجعت (۱) رحیم‌پور ازغدی (۱) رژیم صهیونیستی (٤) رسانه (۱) رسانه‌های اجتماعی (۱) رمان (۱) رهبر معظم انقلاب (۱) رهبر معظم انقلاب اسلامی (۱) رهبری (۱) روسیه (۱) ریاستی (۱) زن (٢) ساختار سیاسی (۱) سازمان‌‌های امنیتی‌ (۱) سایبر (۱) سپاه (۱) سپاه قدس (۳) ستاد مشترک ارتش (۱) سردار بصیر سپاه امام علی(ع)، الگویی برای سرداران س (۱) سردار جوانی (۱) سرمایه‌داری‌ سکولار (۱) سریال و فیلم (۱) سلطانیه (۱) سنجش (۱) سوریه (۱) سیا (٢) سیاست خارجی آمریکا (۱) سیاسی (٩) سید حسن نصرالله (۱) سیزده آبان (۱) سیزدهم آبان ماه (۱) سیستانی (۱) سینما گران (۱) شاخص‌های امام(ره) (۱) شاه معدوم (۱) شبکه‌های جاسوسی (۱) شجریان (۱) شخصیت‌سازی (۱) شخصیت‌سوزی (۱) شناسایی (۱) شهرداری یاسوج (۱) شورای حکام (٤) شورای هماهنگی (۱) شکست (٢) شیطانی (۱) صبر هوشمندانه (۱) صدا و سیما (۱) صداقت (۱) صدای آمریکا (۱) صفارهرندی: فتنه سال 88 جریانی شیطانی علیه جریان رح (۱) صهیونیزم (۱) صهیونیست (٢) صهیونیست‌ها (۱) صهیونیسم (٢) ضد‌ اصلاحات‌ (۱) ضد فرهنگی (۱) ضدایرانی (۱) طلحه و زبیر (۱) طومار (٢) ظلم (۱) عباسی (۱) عدالت (۱) عراق (۳) عرب (۱) عربستان (۱) عرفان (۱) عرفان انحرافی (۱) علامه فضل‌الله (۱) عملیات روانی (٧) عملیات روانی، (۱) غرب (٢) غزنین (۱) فتنه (٤) فراخوان مقاله (۱) فرانسه (۱) فرقه (۱) فرماند‌هان (۱) فرمانده سپاه (۱) فرماندهان سپاه (۱) فرهنگ و ارزش های آمریکایی (۱) فرهنگی اجتماعی (۱٥) فروپاشی (۱) فروپاشی شوروی (۱) فضای مجازی (٢) فلسطیین (۱) فیس بوک (۱) فیلم (۱) فیلم‌نامه‌نویس (۱) قاسم سلیمانی (٢) قدرت نرم (۱) قرآن (۱) قرائتهای گوناگون (۱) قطعنامه (٢) قهر (۱) قوه قضائیه (۱) گزارش (۱) گورباچف (۱) لبنان (۱) لیبرال (۱) لیبرالیسم (۱) لیبی (٢) ماهواره‌ای (۱) ماهواره ای (۱) مبارزه با استکبار (۱) مبانی (۱) مبانی‌ فلسفی‌ (۱) محاکمه و محکوم (۱) مذاکره (٤) مرجع (۱) مسابقه (۱) مسلمان (٢) مشت (۱) معنویت اسلامی (۱) معنویت گرایی (۱) مقالات (۸) مقام معظم رهبری (٥) مقاومت (۱) ملی گرایی (٢) مناره (۱) ناتوی فرهنگی (٢) نتانیاهو (۱) نظام اسلامی (٢) نظام جمهوری اسلامی ایران (۱) نظامی (۳) نقدی‌ (۱) نیروی هوایی (۱) هراس (۱) هسته ای (٦) هستی‌شناختی (۱) هنرمندان (٢) هواپیما (٦) واجبات (۱) واشنگتن (٢) وال‌استریت (۱) وال استریت (٢) وال اسریت (۱) والت‌دیزنی (۱) وبلاگ نویسی (۱) وحدت (۱) وصیت نامه (۱) ولایت مطلقه فقیه (۱) ولایتی (۱) کابالیسم (۱) کشته (۱) کنترل (۱) یاسوج (۱)
دوستان من قران فتیان تبیان بدایه گو جنگ نرم آفتاب جنوب ایثار فارسان آینده پژوهی بسیج اساتید ياران خراساني عمليات رواني رامين چرومي اندیشکده یقیین جهادگران مجازی دانلود آنتي ويروس بررسي استراتژيك شهيد حسين خنداني وبلاگ شخصي قائم زاده دبيرخانه ي دائمي جنگ نرم استان كهگيلويه و بويراحمد انجمن وبلاگ نویسان جوان وزارت علوم تحقیقات و فناوری شلچه پلي به سوي آسمان دانشگاه علوم پزشكي ياسوج دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج مركز تحقيقلت مجمع تشخيص نظام سایت مردم استان کهگیلویه و بویراحمد موسسه ی آینده پژوهی نقش اندیشه دست توانای معلمفچشم انداز آینده ی ما دانشگاه پيام نور استان كهگيلويه و بويراحمد مركز پژوهش هاي علمي و مطالعات استراتژيك خاورميانه اداره ي كل آموزش و پرورش استان كهگيلويه و بويراحمد دانشگاه پیام نور استان کهگیلویه و بویراحمد سايت مردم استان كهگيلويه و بويراحمد مركز مطالعات راهبردي انقلاب اسلامي سپاه فتح استان کهگیلویه و وبویراحمد برنامه ریزی استراتژیک و‌آینده پژوهی اشراف اطلاعاتي بصيرت استراتژيك شهداي شهرستان گچساران اندیشکده ی روابط بین الملل حضرت بي بي حكيمه (س) حضرت بي بي حكيمه (س) مركز مطالعات استراتژيك آريا سازمان بسیج مشتضعفین شهيد خدامراد شرافتي دفتر امام خامنه ای شهداي گچساران دانشگاه یاسوج خبرگزاري فارس ياسوج دات كام رامين چرومي عمليات رواني اندیشه مطهر رهبران شيعه افسران جوان میثاق یاران جنگ نرم جهان نيوز بی ترمز سایه گرداب اخبار فناوری اطلاعات کلوب مدیران و متخصصان شبکه اجتماعی بهشت من