حسن   پورامیرآباد
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ حسن پورامیرآباد
آرشیو وبلاگ
      مرکز مطالعات و اطلاعات فرهنگ استراتژیک (فرهنگی، اجتماعی و سیاسی)
نقش رسانه های جمعی، در تحولات اجتماعی نویسنده: حسن پورامیرآباد - ۱۳۸۸/۳/٢۸

وسایل ارتباط جمعی به جامعه و افراد آن کمک می کند تا در مسیر و خط مشی معین خود موفق تر و با آگاهی و اطلاعات بیشتری حرکت کند، در چگونگی تعامل متقابل شهروندان تاثیر می گذارد و کنش ها و واکنش ها را جهت دار و متناسب با دیگر ابعاد جامعه می سازد. نهادهای اجتماعی را برجسته ساخته و گسترش می دهد و میان شهروندان احساسات عاطفی و روانی مشترکی می سازد.


سید ضیا دانش

 

1-    کارکردهای اجتماعی

وسایل ارتباط جمعی به جامعه و افراد آن کمک می کند تا در مسیر و خط مشی معین خود موفق تر و با آگاهی و اطلاعات بیشتری حرکت کند، در چگونگی تعامل متقابل شهروندان تاثیر می گذارد و کنش ها و واکنش ها را جهت دار و متناسب با دیگر ابعاد جامعه می سازد. نهادهای اجتماعی را برجسته ساخته و گسترش می دهد و میان شهروندان احساسات عاطفی و روانی مشترکی می سازد.

 

آنتی گیدنز، جامعه شناس می نویسد که در بررسی های انجام شده در مورد تاثیر گذاری ها و کارکردهای وسایل ارتباط جمعی، به خصوص تلویزیون، تحقیقاتی صورت گرفته و از جمله آن، گزینه‌های گرایش به جرم و خشونت، نقش تلویزیون در زندگی سیاسی، تبعات پخش اخبار و ... می باشد. به گفته‌ی اقای گیدنز، دانشمندی به نام اندرسن شصت و هفت مورد از این تحقیقات را که در مدت بیست سال انجام شده بود و «تاثیر خشونت را بر گرایش اطفال به پرخاشگری مورد بررسی قرار داده بود، حدود سه چهارم این مطالعات مدعی یافتن چنین ارتباطی بود.»[1]

 

بوجود آوردن هنجارها و ارزش های تازه اجتماعی و تغییر در شیوه رفتار افراد جامعه، یکی دیگر از کارکردها و نقش وسایل ارتباط همگانی در جامعه است. : « رسانه ها در پیدایش عادات تازه، شکل گیری فرهنگ های جدید منطقه ای و جهانی، تغییر در رفتار و خلق و خوی انسان، ... سهمی بزرگی بر عهده دارند. » [2]

 

برخی از دانشمندان و آگاهان معتقدند که وسایل ارتباط جمعی می تواند به افراد کمک کنند تا در مسیر درست وصحیح حرکت کنند. آیت الله شیخ محمد آصف محسنی، دانشمند و فیلسوف افغانی می نویسند: « رسانه های همگانی می توانند مردم را به راه خیر و به راه شر تشویق کنند و لذا مصلحین ما باید به آن توجه زیادی مبذول دارند.»[3] بدون شک رسانه های همگانی دارای کارکرد دو بعدی مثبت و منفی است و دیدگاه آیت الله، ناظر بر جهان بینی دینی و تکلیف عقلی و شرعی رسانه های همگانی در برابر اجتماع می باشد.

به عقیده ایشان، بر اساس مسئولیت بزرگی که رسانه های همگانی در قبال اجتماع دارد، می باید از تخریب ذهن جامعه و ایفای نقش های منفی زیر پرهیز نماید:

1ـ علیه دین تبلیغ نکند

 2ـ زمینه های درگیری مذهبی و نژادی را به وجود نیاورد

3ـ به دیگران اهانت نکرده، بدون  مدرک دست به تحقیر شهروندان نزند

4ـ اطلاعات رسانی خلاف واقعیت نداشته باشد

 5ـ برنامه های شهوت انگیز و مبتذل نشر نکند. [4]

زیرا این موارد بر خلاف شان، هدف  و ارزش های جامعه بشری است و موجب سقوط انسان، انحطاط اخلاق اجتماعی و در نهایت مایه ضلالت و شقاوت انسان ها می شود که مغایر جامعه دینی و الهی است.

گی روشه در کتاب تغییرات اجتماعی به نقل از دانیل لرنر می نویسد:«وسایل ارتباط جمعی به نوبه خود موجب افزایش پدیده ای تحت عنوان تحرک روانی می گردد یا همچنین موجب ایجاد پدیده ای دیگر به نام یگانگی عاطفی می گردد که هر دو پدیده، سرانجام زمینه ساز نوسازی در جوامع بشری می گردد.» [5]

 

سوزان کارتز از محققان علوم ارتباط جمعی در کتابی به نام « مسایل سیاست جهان» مفصلا به کارکرد ونقش رسانه ها پرداخته است و در مورد کارکرد اجتماعی وسایل همگانی می نویسند: « در دهه 1990 شبکه های خبر جهانی به استفاده روزافزون از فناوری ارتباطات ماهواره ای روی آوردند تا فیلم های کوتاه را به طور مستقیم برای بینندگان پخش کنند. برخی ناظران ادعا می کنند که قدرت عاطفی و تهییج کننده تصاویری که به طور مستقیم از رنج بشر، از مناطق جنگی یا از مناطق قحطی زده پخش می شود، فشارهای بی پایانی بر سیاستمداران تحمیل می کند و آنان را وا می دارد که برای از بین بردن رنج و عذاب این قربانیان، کاری انجام دهند. برخی مشتاقان و علاقمندان به مداخله بشردوستانه، نقش رسانه ها در ایجاد حرکت کلان صدها میلیون شهروند برای تلقی رنج بشر به عنوان مسئله همگانی می ستایند.» [6]

 

داکتر معتمد نژاد معتقد است موارد ذیل، وظایف اجتماعی وسایل ارتباط همگانی را تشکیل می دهد:

 

1ـ خبری و آموزشی

 

به باور این نویسنده برای آماده شدن در زندگی اجتماعی، باید در جریان حوادث و اتفاقات جاری در محیط باشیم تا بتوانیم مسئولیت اجتماعی و فردی خود را با آگاهی کامل انجام بدهیم.

 

پیچیدگی ها، همبستگی ها و وابستگی ها در ساختار نظام های اجتماعی، ایجاب می کند که وظیفه اصلی این وسایل، نشر جریان رویدادهای اجتماعی قرار بگیرد، تا انسان ها محیط زندگی را بهتر بشناسد، اهمیت و نقش آموزشی وسایل ارتباط جمعی در دنیای معاصر به حدی است که برخی از جامعه شناسان برای آن ها نقش « آموزش موازیی» باآموزش دایمی قایلی شده اند.

 

حتی برخی اذعان کرده اند که خانواده و نهادهای آموزشی درحال رها کردن نقش آموزشی و پرورشی خود به وسایل ارتباط جمعی می باشند.

 

2ـ هدایت و راهنمایی

 

نقش رهبری کننده وسایل  ارتباطی و تاثیر آنها در بیداری و جهت دهی افکار عمومی، امروزه قابل تردید نیست و روز به روز از اهمیت خاصی برخوردار می شود. به عقیده این نویسنده، در بسیاری از تحولات جهانی، به خصوص نفی استبداد و نهادینه ساختن دموکراسی، رسانه های همگانی  نقش کلیدی داشته و به دلیل همین اهمیتش بود که مبارزه ها برای تحقق اصل آزادی مطبوعات به ثمر نشست و برای اولین بار در اعلامیه حقوق بشر و شهروند در انقلاب 1798 فرانسه به رسمیت شناخته شد و به تدریج در اقصی نقاط جهان به اجرا درآمد. به این طریق قدرت سیاسی حکومت ها تعدیل شد و مطبوعات به رکن چهارم دموکراسی تبدیل گردید.

 

 

 

3ـ تفریحی و تبلیغی

 

در صورتی که ماهیت برنامه ها و محتوای پیام های منتشر شده برای پر کردن اوقات فراغت و سرگرمی باشد، نقش رسانه ها، تفریحی است. اما اگر روح و روان او را تحت تاثیر قرار داد و توجه او را به چیزی جلب و معطوف ساخت و یا ایجاد اعتقاد و باور ساخت، در آن صورت کارکرد و نقش رسانه ها، نقش تبلیغی به حساب می رود. از همین روی ساعات قابل توجهی از رسانه های همگانی به انجام این نقش اختصاص یافته است و انواع از برنامه های سرگرم کننده و برشورهای تبلیغاتی در آن ها تولید و نشر می گردد.

 

دکتر معتمد نژاد در پاورقی کتاب وسایل ارتباط جمعی، به لیستی از کارکردها و وظایف رسانه ها ارتباط جمعی اشاره می کند که توسط پروفیسور « روژه کلوس» استاد برجسته بلژیکی ارتباطات جمعی در مورد وسایل همگانی فهرست شده است. گر چند آوردن این فهرست در پاورقی، نشان می دهد که معتقدات این دانشمند چندان مورد قبول نویسنده کتاب نیست، اما به نظر می رسد، تذکرات روژه کلوس قابل توجه و بررسی جدی باشد.

 

روژه کلوس در بخش اجتماعی، سه مورد را به عنوان وظایف و کارکرد رسانه ها بر می شمارد:

 

همبستگی اجتماعی

 

سرگرمی

 

روان درمانی

 

به عقیده این دانشمند، رسانه هایی ارتباط همگانی در قسمت ایجاد همبستگی ها در سطح خرد و کلان بسیار موثر و کارا می باشد. می تواند همنوایی اجتماعی ایجاد کند و از این طریق گرایش های نا به هنجار به سوی واگرایی های اجتماعی و افزایش فاصله های اجتماعی را ترمیم و برطرف سازد.

 

از سویی دیگر، این وسایل با انتخاب و گزینش نوع برنامه های که از لابلای پیام ها به مردم ارایه می کنند، خود می تواند به نشر پیام های بپردازد که مایه آرامش و سکون در فضایی روانی جامعه شود.

 

 

 

 

 

4ـ کارکردهایی فرهنگی

 

در عرصه های فرهنگی نیز وسایل ارتباط جمعی می تواند نقش و کارکردهای موثری داشته باشند. از مسئولیت فرهنگ سازی گرفته تا ترویج، تقویت و نهادینه سازی آموزه ها، باورها و رفتارهای خاص و مطلوب در جامعه. مخصوصا رادیو، تلویزیون و سینما در میان وسایل ارتباط جمعی، ظرفیت و توان فوق العاده ای در تولید و مصرف الگوهایی فرهنگی دارد وآنها را به راحتی از طریق تولید و نشر برنامه های خاص می تواند در حرکت های فرهنگی جامعه جهت دهی نماید. ترویج انواع مدهای لباس، چگونگی تعامل و رفتار متقابل شهروندان، طرز حرکات و حرف زدن، شیوه ی مصرف و زندگی کردن، خودباوریهای فردی و اجتماعی، تقویت روحیه همبستگی و اتحاد، ترغیب شهروندان به تطبیق و رعایت مقررات جامعه، تلاش جهت بارور ساختن فرهنگ بومی و خرده فرهنگ هایی موجود در یک جامعه و ... مواردی هستند که در عمل اثرات آن از طریق این وسایل تجربه و درک شده است و وضوح و روشنی این تاثیر گذاری‌ها به حدی است که به استدلال نیاز ندارد.

 

روژه کلوس معتقد است که رسانه های همگانی در عرصه فرهنگی و ظایف ذیل را بر عهده دارند

 

 

 

1ـ وظایف ارتباط فکری

 

1/1ـ اطلاع رسانی و آگاهی: به عقیده ا یشان وسایل ارتباط همگانی می بایست، با نشر و پخش اخبار روز و اخبار عمومی زمینه را برای ایجاد پیوند فکری میان شهروندان برقرار سازد.

 

 2/1 ـ پرورش: به باور ایشان وسایل ارتباط جمعی نقش بزرگ و گسترده‌تری نسبت به دیگر نهادهای پرورش دارد و از این روی مسئولیت دارد تا شهروندان جامعه را در ابعاد مختلف به ویژه پرورش در ا ندیشه هاو احساسات، پرورش در عقاید و باورها و پرورش در حرفه وشغل، مورد تربیت قرار دهد.

 

 3/1ـ بیان: استاد کلوس باورمند است که وسایل ارتباط همگانی باید در محتوای پیام های نشراتی خویش در غنامندی فرهنگ جامعه بشری، تلاش  و مساعی فراوانی به خرج دهد. از این لحاظ، معرفی فرهنگ و تمدن و تشریح ایدئولوژی های جاری در جهان و جامعه از وظایف مهم فرهنگی اصحاب مطبوعات به حساب می‌رود. به عقیده آقای کلوس، برای این که بتوان جامعه با فرهنگ و پویا پرورش داد، بایدرسانه های جمعی تلاش کنند، برای تغییر مخاطبان درجهت مشخص فرهنگی استدلالهای فراهم ساخته و موجبات اقناع فکری و روانی آن ها را فراهم سازد.

 

روژه کلوس معتقد است که رسانه ها «باید به شکل نامرئی جامعه را به پذیرش و عملی کردن عقاید، رفتارها و ... اجتماعی و فرهنگی منجر کنند تا بتوان از این طریق به یک جامعه مبتنی بر اندیشه های خردمندانه رسید که ابزار ترویج و نشر آن وسایل ارتباط جمعی است.» [7]

 

برخی از کارشناسان امور وسایل ارتباط جمعی به این باور هستند که در واقع و به طور کلی «فلسفه وجودی وسایل ارتباط جمعی القاء تعمیم و تکامل فرهنگی است. » [8]

 

سوزان کارتز نیز در کتاب مسایل جهانی می نویسد: « رسانه های جمعی از طریق کمک به تعیین ا ولویت ها وشالوده  سازی فرهنگ های ملی و محلی، عادات فکری مردم را تشکیل می دهند. زمانی می رسد که این وسایل به خصوص بخش الکترونیکی آنها، نقاط زیادی ازجهان رادر بر می گیرد و آنها در جهت رفع تفاوت ها و همگن سازی مردمان و نیز یکسان سازی وضع فرهنگ آنان، صرف نظر از وضع جغرافیایی و وسعت محلی عمل خواهد کرد.» [9]

 

جایگاه و موقف رسانه های ارتباط جمعی در فرهنگ سازی و فرهنگ سوزی آن قدر برجسته است که به یکی از دغدغه های اصلی آگاهان و به خصوص سیاستمداران در جهان تبدیل شده است. سرازیر ساختن انبوه از فرهنگ های تولید کشورهای شمال به نقاط دیگر جهان و از بین بردن فرهنگ های بومی و محلی، امری است که در جریان است و راههای مقابله باآن یکی از نگرانی ها و تشویش های جهانی است. سوزان کارتز با اشاره به این مهم می نویسد: « نگرانی و ناخرسندی از فرایند همسان سازی جهانی و پیامدهای فرهنگی و سیاسی ارتباطات بین المللی روز به روز عمیق تر می شود. در کشورهای که ارزشهای غربی مهاجمان ناخوانده و نامطلوب تلقی می شوند، نخبگان حکومتی و متولیان فرهنگ ملی در این اندیشه اند که چگونه می توانند مرزهای سرزمین ( فرهنگی) را تسخیر ناپذیرتر سازند... تنها رژیم های محافظه کار وعلاقمند به حفظ موجودیت خود نیست. که از پیامدهای جهانی شدن می هراسند. شهروندان عادی نیز ممکن است خودشان را قربانی آن چیزی احساس کنند که منتقدان جهانی شدن امپریالیسم فرهنگی یا امریکایی شدن می نامند.» [10]

 

البته کسانی نیز هستند که ادعاهای همگن سازی فرهنگی، تا کارکرد آنچنانی وسایل ارتباط جمعی را ثابت شده تلقی نمی کنند و آن را مبالغه آمیز می خوانند. به نظر آنها رسانه ها فقط کمک می کنند تا عناصر معین فرهنگ های بیگانه که مناسب با فرهنگ محلی هستند به عناصر سازگار با سنن و اولویت های محلی تبدیل شود و هیچ عنصر بیگانه از فرهنگ بومی و سنتی قادر نیست که وارد ساختار فرهنگ یک جامعه شود.

 

اما با این هم، دلایل و مدارک فراوانی وجود دارد که نشان می دهد، «کارکرد فرهنگی رسانه ها، بسیار قوی، گسترده و وسیع است ومی توان به صورت کاملا نامحسوس دیدگاه شهروندان را در موارد خاص و مشخص تغییر دهد.» [11]

 

 

 

5-           کارکرد سیاسی

 

درعرصه های سیاسی، وسایل ارتباط جمعی نقش غیر قابل انکار و موثری را داراست. از بسیج عمومی و جهت دهی افکارجمعی تا کمک به شیوه های حکومت داری، نظارت بر عملکرد و کارکردهای آرمان های دولتی، تقویت نهادهای مدنی، ترغیب شهروندان به مشارکت گسترده ملی، تحریک احساسات ملی وسیاسی جامعه، برملاساختن زد و بندهایی پشت پرده در جریانات سیاسی، انتقال پیام و خواست های مردم به دولت و منعکس ساختن فعالیت ها، برنامه ها وعملکردهایی دولت در جامعه و ...

 

در تاریخ معاصر، وسایل ارتباط جمعی در بقا ویا فنای دولت‌ها و دولتمردان تاثیرگذاری خاصی دارد و به کرات دیده شده است که در جوامع دموکراتیک، رسانه ها نقش نیرو و اهرم قوی فشار را در سمت و سو دادن جریانات سیاسی به عهده می گیرد، حتی دانشمندان علوم ارتباطات، هشدار داده اند که در حال حاضر سیاست های خارجی به وسیله این وسایل تعیین و جهد دهی می‌گردد که برای حاکمیت های ملی مفید و مطلوب نیست.

 

وسایل ارتباط جمعی در نهادینه ساختن پلورالیسم سیاسی، تبیین دیدگاه های احزاب مختلف و ترویج دموکراسی و... جایگاه ممتازی دارد، به خصوص در دوران گذار، کمک شایانی در پشت سر گذاشتن بحران می‌کند. چرا که : « از مولفه های اصلی دوران گذار، وجود رسانه هایی همگانی بارویکرد پلورالیتک به ارزشهای مدرن سیاسی و اجتماعی می باشد، زیرا که تنوع و تکثر رسانه های همگانی، موجب ارایه راهکارهای کثرت گرایانه فرهنگی ـ سیاسی بر دگردیسی بنیادهای سنتی جامعه، عمیقا تاثیر گذار بوده و موجب تسریع در روند جدید سیاسی و نهادینگی هنجارهای مدرن اجتماعی می گردد. در واقع برجستگی و برازندگی نقش رسانه ها در پیشرفت دموکراسی و تثبیت آن به عنوان یک الگوی مدرن سیاسی دارای نیرویی دگرگون ساز روابط  و هنجار های عین سیاست و اجتماع است. » [12]

 

تفسیر و تحلیل های سیاسی برای ارایه راهکارهای موجود برای فایق آمدن بر چالش ها یا بحران های جامعه و پیش بینی جریانات وتحولات سیاسی یکی از دیگراز کارویژه های وسایل ارتباط جمعی است و به همین دلیل خبر خصوصا در ایالات متحده به میزان زیادی کنش های نخبگان سیاسی را بازتاب میدهد ، نخبگانی که برای شکل دادن به دستور کار خبری قدرت چشم گیری دارند. » [13]

 

وسایل ارتباط جمعی چهره های ناشناخته شده را به یک سیمای مشهود و ملی تبدیل می کند وقادر است برعکس آن نیز عمل نماید. گردانندگان این وسایل به راحتی می توانند یک سیاستمدار را از اریکه قدرت به  زمین بکشاند و شخصیت او را دراذهان عامه مخدوش و مکدر سازد.

 

بر اساس برآوردها و مطالعات موثق، درجهان غرب، رسانه های ارتباط جمعی بیش از هر نهاد وارگانی در تعیین خط مشی سیاسی و دیپلوماتیک، برنده شدن یا نشدن افرادو احزاب در جریانات انتخابات، دوری یا نزدیکی دولت ها با یکدیگر، بازار های بورس سهام و ... نقش بسیار عمده واساسی دارند و به همین دلیل است که فعالین سیاسی قبل از هر اقدامی به نحوی سعی می کنند تا نظر گردانندگان رسانه های جمعی موثر را به طرف خود جلب نمایند.

 

سوزان کارتز با توجه به نقش و کاربرد وسایل جمعی در قضایای سیاسی، موانعی را بر می شمارد که از سوی سیاستمداران و دولت مردان درگیر با قضایای بر خبرنگاران و وسایل ارتباط جمعی در قلمرو تحت نفوذ خویش اعمال  می نمایند تا از فشارهای سیاسی ناشی موضع گیری رسانه های جمعی درامان بمانند: « موانع مهمی بر سر راه ایفای نقش رسانه ها به عنوان عوامل تاثیر گذار بر اتخاذ خط مشی های سیاسی وجود دارد. به سبب امتناع دولت های دیگر در تعارض از صدور ویزا برای خبرنگاران رسانه ها، بمباران های مداوم و بی وقفه ای که مانع عبور و رفت و آمد ایمن روزنامه نگاران خارجی می شود. ... » [14]

 

از نمونه های بارز تاثیر گذاری فشار آور رسانه ها بر سیاست، افشاگرهای نمایندگی های تلویزیون الجزیره در حوادث عراق وافغانستان است که در نهایت منجر به بمباران دفاتر نمایندگی این تلویزیون در کابل و بغداد از سوی هواپیماهای امریکایی شد. زیرا این تلویزیون بر خلاف میل زمامداران کاخ سفید، از تعارض ها و تناقضات در حرکات سیاسی سفرای ایالات متحده پرده، بر می داشت وحقایق حمله، تبعات و نتایج اشغال عراق و افغانستان را به جانیان نشان می داد.

 

مراد علی صدوقی، مشاور امنیتی رئیس جمهور وقت ایران ( سید محمد خاتمی) در کتاب تکنولوژی اطلاعاتی و حاکمیت ملی، در مورد نقش و تاثیر گذاری وسایل اطلاعات جمعی نوشته است: « برخی معتقدند که این ابزار موجب جابجایی قدرت از دولت ملی به بازیگران غیر دولتی فرا یا فرو ملی، شکستن انحصار کنترول و مدیریت دولت ها بر حجم عظیم اطلاعات، خدشه در سلسله مراتب های قدیمی، پخش واشاعه قدرت میان گروه ها و افراد، غیر ملی شدن وغیر سرزمینی شدن اقتصاد و سیاست، و ... و در نهایت فرارسیدن پایان عمر دولت ـ ملت هستند.» [15]

 

البته، نظریات دیگری نیز هست که به سر رسیدن عمر دولت ـ ملت را نه تنها تایید نمی کنند، بلکه : « معتقد به تجمع زدایی به بخش های کارکردی و شبکه ای شدن آنها باهمتایان خارجی‌شان بر اثر این تحولات هستند. تکنولوژی اطلاعاتی باعث متحول شدن رژیم حاکمیت ملی کنونی، رژیم حاکمیت جدید به نام حاکمیت مشترک را رشد می بخشد.» [16]

 

به هر صورت، تاثیرگذاری و نقش وسایل ارتباط جمعی در مسایل و قضایای سیاسی از مسلمات جهان امروز است و بخش بزرگی از رهبری سیاسی، اطلاع رسانی در مورد مسایل داخلی و جهانی، معرفی سیاستمداران، ایجاد دگرگونی در ساختارهای مستبدانه دولت ها و ... به عهده ی گردانندگان این ابزارها هستند و محتویات سیاسی این وسایل، توده ای بزرگی از ذهنیت شهروندان در مورد مسایل سیاسی را به وجود آورده و سازمان دهی می کنند.

 

 

 

 

 

--------------------------------------------------------------------------------

 

[1] ـ آنتی گیدنز، جامعه شناسی ص 489

 

[2] ـ فصلنامه کرامت، ش 4 ص 62

 

[3] ـ محمد آصف محسنی، نظریات، حرکت اسلامی افغانستان، 1372 ص 139.

 

[4] ـ همان ص 142

 

[5] ـ گی روشه، تغییرات اجتماعی، نشر نی، تهران، 1385، ص 180

 

[6] ـ ماهنامه امین، ش 4و5، کابل، 1385، ص 13

 

[7] ـ وسایل ارتباط جمعی ص 10 ـ 11

 

[8] ـ ماهنامه نگاه حوزه، دفتر تبلیغات اسلامی، قم، ش 101 ، 1383

 

[9] ـ ماهنامه امین، کابل، شماره 6و7 ـ 1385

 

[10] ـ همان ص 9

 

[11] ـ ر. ک: فرهنگ و صنایع فرهنگی، مهرداد وحدتی ـ انتشارات یونسکو، 1380

 

[12] ـ مجله همدلی، مطبوعات، دموکراسی و فقر زدایی، مرکز فرهنگی آموزشی امام حسین، کابل، ش 1، 1385.

 

[13] ـ همان، 2 و 3، ص 16

 

[14] ـ همان ش 4و5 ص 75

 

[15] ـ مراد علی، صدوقی، تکنولوژی اطلاعاتی و حاکمیت ملی، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت خارجه، تهران، 1380، ص 48

 

[16] ـ همان ص 186

 

  نظرات ()
مطالب اخیر درخواست اوباما از ایران برای تحویل هواپیمای جاسوسی مضحک و خنده‌دار است ابراز ناخرسندی آیت‌الله سیستانی از انتساب کذب وصیت‌نامه به ایشان آفتاب امپراتوری انگلیس دهه‌ها پیش غروب کرده است/ پایان دوران طلایی آمریکایی‌ها حسن عباسی در همایش "من کلاهبردارم؛ پس هستم": حلقه ارتباط سران فتنه با پسر شاه معدوم کیست جهان به زودی شاهد امواج عظیم‌تر قیام مستضعفان آمریکا و اروپا خواهد بود گزارش تصویری فارس از حمله صهیونیست‌ها به مراسم تشییع شهید فلسطینی جک کین و مارک گرشت سردار سلیمانی را تهدید به ترور کرده اند حمله نیروهای عربستانی به جوانان بحرینی معترض در منامه اوباما: از ایران می خواهیم که هواپیمای بدون سرنشین آمریکا را پس دهد
کلمات کلیدی وبلاگ 9 دی (۱) rq-170 (۳) آریوبرزن (۱) آزادی (۳) آزادی‌ و تسامح‌ (۱) آژانس (٢) آسیب شناسی (۱) آفریقا (۱) آمانو (۳) آمریکا (٤٤) آمریکایی (۱) آموزش زبان انگلیسی (۱) آیت الله سیستانی (۱) ابعاد (۱) اتحادیه عرب (۱) اجتماعی (۱) احمد متوسلیان (۱) اخبار ایران و جهان (۸) ارتش (۱) اروپا (۱) استاد مطهری (۱) استاد مطهری‌ (۱) استقلال (۱) استکبار (۱) استکبار ستیزی (۱) اسرائیل (٥) اسطوره‌های مقاومت (۱) اسلام (٤) اسلام‌هراسی (۱) اسلام ستیزی (۱) اسلام هراسی (۱) اسناد (۱) اسناد ایران (۱) اسناد سفارتخانه (۱) اصفهان (۱) اطلاع رسانی ملی (۱) اعتصاب (۱) اعراب (۱) افراد نفوذی (۱) افغانستان (٢) اقتصادی (۱) اقدام نامتقارن (۱) اقدامات (۱) الجزایر (۱) امام خامنه ای (۳) امپراتوری امریکا (۱) امپراطوری (۱) امپریالیسم (۱) امریکا (۱) امنیت ملی (۱) اندیشه (۱) اندیشه مطهر (۱) اندیشکده هوور (۱) انرژی هسته ای (٤) انژی اتمی (۱) انقلاب (۱) انقلاب اسلامی (۳) انقلاب اسلامی ایران (٢۳) انگلیس (٤) اهالی سیما (۱) اهداف (۱) اوباما (۱) اولویت اول (۱) اومانیسم‌ (۱) اکوادور (۱) ایدئولوژی (۱) ایران (٤۳) ایران هراسی (٢) ایرانه (۱) اینترنت (٢) بازی (۱) بازی‌های رایانه‌ای (۱) بانک (۱) بتل فیلد 3 (۱) بحران (۱) بحرین (٢) براندازی (٢) برنامه‌های نمایشی (۱) برنامه هسته ای ایران (۱) بریتانیا (۱) بسیج (٦) بسیج مستضعفین (۱) بورس (۱) بولدوزور (۱) بیانیه (۱) بیداری اسلامی (۳) بین الملل (٢) بین المللی (۱) پارلمانی (۱) پرپولیس (۱) پشت پرده (۱) پلیس (٢) پهپادهای اطلاعات (۱) پیروزی (۱) تبلیغات (۱) تجاوز (۱) تجزیه (۱) تحجر (۱) ترجمه و شرح خطبه فدک حضرت زهرا (س) (۱) ترس (۱) ترور (۳) تروریست (٢) تروریستی (۱) تروریسم (٤) تسلیحات (۱) تهاجم (۱) تهدید (۳) تهدید نرم (٥) تهدید نظامی (٢) تهران (۱) تونس (۱) تویتر (۱) جامعة‌ مدنی (۱) جامعة‌ مدنی‌ شرعی، (۱) جامعه اسلامی (۱) جامعه اسلامی‌ (۱) جامعه مدنی (۱) جریان رحمانی (۱) جریان شناسی (۱) جنایات (۱) جنایتکار (۱) جنسی (۱) جنگ (۱) جنگ نرم (۱۸) جنگ نرم، (۱) جهاد نرم (۱) جهان (۱) جهان اسلام (٢) جوانان (۱) جوزف نای (۱) چین (۱) حاصلخیز (۱) حسن رحیم‌پور (۱) حسن عباسی (٢) حسینیه امام خمینی (ره) (۱) حضرت زینب(س)؛ انقلابی پاسدار ارزشها (۱) حفظ (۱) حمله (٢) حمله‌ فرهنگی (۱) حمله به ایران (۱) حمله نظامی (٢) حکومت نرم (۱) خانواده (۱) خاورمیانه (۱) داخلی فتنه (۱) دانشجویان (٢) دانشمندان عراقی (۱) دفاع مقدس (۱) دموکراسی (٢) دموکراسی‌ (۱) دولت (۱) دکترین (۱) دیپلماسی عمومی (۱) دیدگاه امام خمینی (ره) (۱) دین ستیزی (۱) دینی (۱) رابطه (٢) رایانه ای (۱) ربوده شدن 4 دیپلمات ایرانی (۱) رجعت (۱) رحیم‌پور ازغدی (۱) رژیم صهیونیستی (٤) رسانه (۱) رسانه‌های اجتماعی (۱) رمان (۱) رهبر معظم انقلاب (۱) رهبر معظم انقلاب اسلامی (۱) رهبری (۱) روسیه (۱) ریاستی (۱) زن (٢) ساختار سیاسی (۱) سازمان‌‌های امنیتی‌ (۱) سایبر (۱) سپاه (۱) سپاه قدس (۳) ستاد مشترک ارتش (۱) سردار بصیر سپاه امام علی(ع)، الگویی برای سرداران س (۱) سردار جوانی (۱) سرمایه‌داری‌ سکولار (۱) سریال و فیلم (۱) سلطانیه (۱) سنجش (۱) سوریه (۱) سیا (٢) سیاست خارجی آمریکا (۱) سیاسی (٩) سید حسن نصرالله (۱) سیزده آبان (۱) سیزدهم آبان ماه (۱) سیستانی (۱) سینما گران (۱) شاخص‌های امام(ره) (۱) شاه معدوم (۱) شبکه‌های جاسوسی (۱) شجریان (۱) شخصیت‌سازی (۱) شخصیت‌سوزی (۱) شناسایی (۱) شهرداری یاسوج (۱) شورای حکام (٤) شورای هماهنگی (۱) شکست (٢) شیطانی (۱) صبر هوشمندانه (۱) صدا و سیما (۱) صداقت (۱) صدای آمریکا (۱) صفارهرندی: فتنه سال 88 جریانی شیطانی علیه جریان رح (۱) صهیونیزم (۱) صهیونیست (٢) صهیونیست‌ها (۱) صهیونیسم (٢) ضد‌ اصلاحات‌ (۱) ضد فرهنگی (۱) ضدایرانی (۱) طلحه و زبیر (۱) طومار (٢) ظلم (۱) عباسی (۱) عدالت (۱) عراق (۳) عرب (۱) عربستان (۱) عرفان (۱) عرفان انحرافی (۱) علامه فضل‌الله (۱) عملیات روانی (٧) عملیات روانی، (۱) غرب (٢) غزنین (۱) فتنه (٤) فراخوان مقاله (۱) فرانسه (۱) فرقه (۱) فرماند‌هان (۱) فرمانده سپاه (۱) فرماندهان سپاه (۱) فرهنگ و ارزش های آمریکایی (۱) فرهنگی اجتماعی (۱٥) فروپاشی (۱) فروپاشی شوروی (۱) فضای مجازی (٢) فلسطیین (۱) فیس بوک (۱) فیلم (۱) فیلم‌نامه‌نویس (۱) قاسم سلیمانی (٢) قدرت نرم (۱) قرآن (۱) قرائتهای گوناگون (۱) قطعنامه (٢) قهر (۱) قوه قضائیه (۱) گزارش (۱) گورباچف (۱) لبنان (۱) لیبرال (۱) لیبرالیسم (۱) لیبی (٢) ماهواره‌ای (۱) ماهواره ای (۱) مبارزه با استکبار (۱) مبانی (۱) مبانی‌ فلسفی‌ (۱) محاکمه و محکوم (۱) مذاکره (٤) مرجع (۱) مسابقه (۱) مسلمان (٢) مشت (۱) معنویت اسلامی (۱) معنویت گرایی (۱) مقالات (۸) مقام معظم رهبری (٥) مقاومت (۱) ملی گرایی (٢) مناره (۱) ناتوی فرهنگی (٢) نتانیاهو (۱) نظام اسلامی (٢) نظام جمهوری اسلامی ایران (۱) نظامی (۳) نقدی‌ (۱) نیروی هوایی (۱) هراس (۱) هسته ای (٦) هستی‌شناختی (۱) هنرمندان (٢) هواپیما (٦) واجبات (۱) واشنگتن (٢) وال‌استریت (۱) وال استریت (٢) وال اسریت (۱) والت‌دیزنی (۱) وبلاگ نویسی (۱) وحدت (۱) وصیت نامه (۱) ولایت مطلقه فقیه (۱) ولایتی (۱) کابالیسم (۱) کشته (۱) کنترل (۱) یاسوج (۱)
دوستان من قران فتیان تبیان بدایه گو جنگ نرم آفتاب جنوب ایثار فارسان آینده پژوهی بسیج اساتید ياران خراساني عمليات رواني رامين چرومي اندیشکده یقیین جهادگران مجازی دانلود آنتي ويروس بررسي استراتژيك شهيد حسين خنداني وبلاگ شخصي قائم زاده دبيرخانه ي دائمي جنگ نرم استان كهگيلويه و بويراحمد انجمن وبلاگ نویسان جوان وزارت علوم تحقیقات و فناوری شلچه پلي به سوي آسمان دانشگاه علوم پزشكي ياسوج دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج مركز تحقيقلت مجمع تشخيص نظام سایت مردم استان کهگیلویه و بویراحمد موسسه ی آینده پژوهی نقش اندیشه دست توانای معلمفچشم انداز آینده ی ما دانشگاه پيام نور استان كهگيلويه و بويراحمد مركز پژوهش هاي علمي و مطالعات استراتژيك خاورميانه اداره ي كل آموزش و پرورش استان كهگيلويه و بويراحمد دانشگاه پیام نور استان کهگیلویه و بویراحمد سايت مردم استان كهگيلويه و بويراحمد مركز مطالعات راهبردي انقلاب اسلامي سپاه فتح استان کهگیلویه و وبویراحمد برنامه ریزی استراتژیک و‌آینده پژوهی اشراف اطلاعاتي بصيرت استراتژيك شهداي شهرستان گچساران اندیشکده ی روابط بین الملل حضرت بي بي حكيمه (س) حضرت بي بي حكيمه (س) مركز مطالعات استراتژيك آريا سازمان بسیج مشتضعفین شهيد خدامراد شرافتي دفتر امام خامنه ای شهداي گچساران دانشگاه یاسوج خبرگزاري فارس ياسوج دات كام رامين چرومي عمليات رواني اندیشه مطهر رهبران شيعه افسران جوان میثاق یاران جنگ نرم جهان نيوز بی ترمز سایه گرداب اخبار فناوری اطلاعات کلوب مدیران و متخصصان شبکه اجتماعی بهشت من