حسن   پورامیرآباد
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ حسن پورامیرآباد
آرشیو وبلاگ
      مرکز مطالعات و اطلاعات فرهنگ استراتژیک (فرهنگی، اجتماعی و سیاسی)
نظریه انقلاب اسلامی از دیدگاه امام خمینی// قسمت اول نویسنده: حسن پورامیرآباد - ۱۳۸۸/٤/۱٥

خبرگزاری فارس: مقاله حاضر با استفاده از کلیه مجلدات صحیفه نور سعی نموده ابتدا به تجزیه و تحلیل رهیافت نظری امام (ره) نسبت‏به انقلاب اهتمام نماید، سپس مسائل شناختی معرفتی انقلاب اسلامی را از منظر امام راحل در ابعاد مرامشناسی، بستر شناسی و... مورد بررسی قرار دهد

انقلاب اسلامی ایران بی‏شک پدیده‏ای نوظهور در قرن حاضر می‏باشد. انقلابی غایت‏گرا (teleoerical)، آرمانگرا (utopianist)، اسلامگرا (pan - islamist) و عالمگیر (universal) و جهان‏شمول (casmapoklifianist) که از و بی‏نظیر (Unique) در جهان اسلام چون امام خمینی (ره) هدایت گردید و تحولی شگرف در عرصه روابط بین‏الملل و در معادلات سیاسی دولتهای جهان پدید آورد. این رهبر تاریخ ساز انقلابی را بنیان نهاد که بسان تیغی دو لبه همزمان علیه کمونیسم و کاپیتالیسم به کار گرفته شد. ایشان با هدف مقابله با سلطه ابرقدرتهای شرق و غرب، ملل اسلامی را به رویکردی مجدد به ارزشهای اسلامی فرا خواندند و با قائل شدن رابطه‏ای مستقیم میان انقلاب و ایدئولوژی، انقلاب را شرطی لازم و ضروری برای تحقق آرمانهای الهی و وسیله‏ای برای نیل به مقاصد مکتبی و ایصال جامعه بشری به تعالی انسانی تلقی کردند، که در این راه در پیاده کردن نظریه خویش اهتمام نمودند. در این رهگذر، ایشان علاوه بر اهتمام به حاکمیت آرمانها و ارزشهای مذهبی، از هیچ کوششی برای تحقق جنبه‏های آزادیخواهانه و استقلال طلبانه نهضت فروگذار ننمودند و بدین ترتیب انقلاب به عنوان وسیله‏ای برای تحقق جمهوری اسلامی مطمح نظر ایشان قرار گرفت.


حال با عنایت‏به اینکه ایشان ایدئولوگ و معمار انقلاب اسلامی ایران بشمار می‏آیند، شایسته است این حرکت عظیم اسلامی از زمان پدید آوردن آن مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد و نظریات این‏اندیشمند اسلامی در بحثی مستوفی را در دو بعد نظری و عملی به خود اختصاص دهد. بیانات، اعلامیه‏ها و سخنان امام خمینی نه تنها منبع و ماخذ برای جامعه دانش پژوهان ایران که منشاء الهام و ره‏توشه برای کسانی است که فکر رهاسازی ملتهای دربند را در سر دارند. این مجموعه دریچه‏ای به سوی درک‏اندیشه‏های سیاسی و شناخت افکار والای امام خمینی و رهنمودهای مدبرانه ایشان فرا روی مصلحان اجتماعی می‏گشاید که در صدد احیاء مجدد عظمت از دست رفته اسلام در کشورهای خود می‏باشند. در بعد نظری، حضرت امام به تبیین ارکان نهضت اسلامی از قبیل‏انگیزه و هدف، هدایت، خط مشی و راه مبارزه و نتیجه و پیام قیام پرداخته‏اند که بیانات گهربار ایشان می‏تواند روشنایی‏بخش راه پرمخاطره تحقق اسلام ناب محمدی در اقصی نقاط گیتی قرار گیرد.
مقاله حاضر با استفاده از کلیه مجلدات صحیفه نور سعی نموده ابتدا به تجزیه و تحلیل رهیافت نظری امام (ره) نسبت‏به انقلاب اهتمام نماید، سپس مسائل شناختی معرفتی انقلاب اسلامی را از منظر امام راحل در ابعاد مرامشناسی، بستر شناسی و لت‏شناسی مورد بررسی قرار دهد و در نهایت مباحث توصیفی تحلیلی انقلاب از قبیل ویژگیهای متمایز، دستاوردها، عوامل تداوم و آسیب شناسی انقلاب اسلامی را تبیین کند.

گفتار مقدماتی: رهیافت نظری حضرت امام (ره) نسبت‏به انقلاب
در رابطه با ایجاد تغییر و تحول در سیاست و اجتماع دو راه حل زیرین و زبرین مطرح می‏باشد. راه حل زبرین (From the a
بر اراده هیئت‏حاکم و راه حل زیرین (From the below) بر اراده عامه مردم برای ایجاد تغییر استوار است. هر یک از دو راه حل مزبور نیز می‏تواندشامل مصادیق تغییرات ظاهری یا نمادین و تغییرات اساسی یا بنیادین باشد. انقلاب زبرین یا رفرم یا اصلاح بیانگر تغییرات نمادین است و کودتا به معنای دست‏به دست‏شدن قدرت سیاسی در معنای آشکار و تصفیه عناصر رقیب در هیئت‏حاکمه در معنای خزنده از مصادیق تغییرات محتوای زبرین بشمار می‏آید. در راه حل زیرین، شورش (حژدرسحز) یا قیام(uprising) بر ایجاد برخی تغییرات جزئی بدون تغییر هیئت‏حاکمه استوار است که راه حل بنیادین همانا انقلاب است که بر تحول عمیق و اساسی در گروه حاکم طبقه حاکمه، نهادهای سیاسی، ارزشها و مبانی مشروعیت و روابط اقتصادی همراه با مشارکت وسیع توده‏های مردمی مبتنی می‏باشد.
با توجه به اینکه حضرت امام در مابین اهداف و وسایل، ارتباطی عمیق قائل بودند و بر این باور بودند که اهداف والا و گسترده ومقاصد و ایده‏های عظیم نیازمند تحمل زحماتی متناسب با میزان اهمیت هدف و مقصد می‏باشد (ج 17 ص 59)، ایشان تحول زیرین را بر تحول زبرین ترجیح می‏دادند از آن لحاظ که دارای اهداف و آرامانهای بزرگ بودند. از اینرو امام راحل برای حرکتی اهمیت و ارزش قائل بودند که از متن جامعه برخاسته و بر اساس خواستها و تقاضاها و اراده مردم شکل گرفته باشد (ج 16 ص 26) بنابراین دیدگاه حضرت امام نسبت‏به انقلاب دیدگاه حداکثر گراست (maximalist
) که تحولی شگرف در تمامی ساختها و کارکردهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و ایدئولوژیک را در تحقق آن لازم می‏داند و این در حالی است که طرفداران‏اندیشه حداقل‏گرا (minimalist) یا تقلیل‏گرا (reductionist) انقلاب را صرفا حرکتی برای انتقال و جابجایی قدرت می‏دانند.
البته امام راحل (ره) انقلاب را تنها راه تغییر وضع اجتماعی نمی‏دانستند بلکه قبل از هرچیز معتقد به اصلاح حاکمان از طریق پند واندرز و نصیحت هیئت‏حاکمه از طریق مسالمت آمیز بودند و در صورتی که پندها واندرزها و سپس مجادله‏ها موثر واقع نمی‏گردید در آنصورت راه اصلاح وضع موجود همانا تغییر آن از طریق مقابله با رژیم حاکم و اقدام برای انقلاب عمومی به منظور سقوط نظام حاکم تشخیص داده می‏شد. از اینرو امام خمینی قائل به اعمال قاعده تدرج در مورد اصلاح هیئت‏حاکمه بودند. یعنی در صورتی که با نصیحت و ارشاد، حاکمان وقت‏حاضر به تغییرات رفتاری و اصلاح نظام سیاسی نمی‏شدند آنگاه دست زدن به انقلاب، امری اساسی و ضروری تلقی می‏گردید. از نظر امام خمینی اصل، هدایت و اصلاح است. لذا اگر هیئت‏حاکمه به چنین اصلاح و ارشادی مبادرت ورزید هدف تحقق یافته است و تنها در صورت تخطی هیئت‏حاکمه از ارزشها و مبانی اسلامی است که انقلاب جایز بلکه واجب می‏گردد.
از اینرو گرچه حضرت امام ایدئولوژی تهاجمی یعنی سرنگونی رژیم پهلوی و تلاش برای برقراری ارزشها و مبانی جدید از طریق ایجاد حکومت اسلامی را مدنظر داشته. لیکن ایدئولوژی تدافعی را راه حل اولیه می‏دانستند. بدین معنی که ضمن پرهیز از سرنگونی رژیم وقت که وجودش ضامن برقراری نظم و امنیت در کشور است، از باب نصیحت‏به حاکمان اسلامی اهتمام به هدایت آنان به عمل به احکام و مبانی اسلام داشتند و علیرغم ناقص دانستن قانون اساسی مشروطیت، از باب قاعده الزام (الزموهم بها الزموا علیه اقسهم) به آن استناد می‏جستند.
سیاست‏حضرت امام در مقابله با وضع موجود بر مبنای عمل به وظیفه شرعی، تکلیف الهی استوار بود و با توجه به اینکه‏انگیزه قیام را نه برای منافع شخصی یا امیال نفسانی که برای رضای خداوند می‏دانستند بر اساس آیه شریفه "قل انما اعظکم بواحدة ان تقوموا لله مثنی و فرادی" هم آحاد جامعه و هم کلیه گروهها و دستجات اجتماع را به قیام دعوت می‏نمودند و از اینرو تماس راه حل‏های فردی و جمعی را در این رابطه ضروری می‏دانستند.
به نظر ایشان بایستی اجتماع ایران و رواج و همراهی شعار با شعور به عنوان بستر اصلی انقلاب تحقق یابد تا از رهگذر فراگیر شدن نهضت در کلیه اقشار، حکومت عدل اسلامی ایجاد گردد به خاطر همین ویژگی بود که امام خمینی برای تحقق هدف مقدس استفاده از ابزارهای شرافتمندانه را ضروری می‏دانست و با توجه به ماهیت الهی نهضت از اتحاد تاکتیکی با گروههای چپ و مارکسیستی سرباز می‏زد و اعلام می‏کرد که "ما حتی برای سرنگون کردن شاه با مارکسیستها همکاری نخواهیم کرد" چرا که هدف امام صرفا نابودی فیزیکی رژیم و انتقال قدرت از گروهی به گروه دیگر نبود بلکه مقصد ایشان تحول فکری و روحی در جامعه از سطوح فردی و جمعی بود. از سوی دیگر، حضرت امام (ره) نه تنها انقلاب را ضروری می‏دانستند، بر گسترش دایره آن به سایر کشورهای اسلامی نیز تاکید داشتند و بر اساس آیه شریفه "ولتکن منکم امة یدعون الی الخیر و یامرون بالمعروف و ینهون عن المنکر" خواهان تلاش مردم‏ام‏القری برای صدور انقلاب و برقراری حاکمیت اسلام در تمامی دنیا بودند. لیکن در این رهگذر نیز قائل بر اعمال اصل تدرج بودند و راه حل زبرین را برای تحقق اسلامگرایی نادیده نمی‏انگاشتند بلکه آن را راه حلی اولیه در برپایی ارزشهای اسلامی تلقی می‏نمودند. از اینرو با نصایح خود به حاکمان کشورهای اسلامی و دعوت آنها به پیش گرفتن خط مشی صحیح اسلامی و حاکمیت‏بخشیدن به احکام الهی ابتدا بر انقلاب زبرین در هیئت‏حاکمه دول اسلامی تاکید داشتند و سپس در صورت عدم هدایت‏حاکم اسلامی انقلاب را تنها راه نجات ملل مسلمان و شرطی اساسی برای تحقق ارزشهای اسلامی می‏دانستند.
آنچه ازاندیشه امام خمینی استنباط می‏شود ما را به این نظریه رهنمون می‏سازد که حضرت امام بر "بنای حکومت اسلامی درام‏القری" به عنوان گام اولیه در تحقق تاکید داشتند و در این رابطه وجه ذهنی انقلاب یعنی آگاهی و بیداری را مقدم بر وجه عینی انقلاب یعنی تغییر نظامهای فاسد و برقراری حکومت اسلامی می‏دانستند و صرفا پس از تحقق ثبات درام‏القری و در صورت وجود امکانات و شرایط لازم و کافی برای صدور انقلاب در سایر کشورهای اسلامی بود که فراگیر شدن گستره نهضت اسلامی را مورد تاکید قرار می‏دادند که در این رابطه نیز هدف از ترویج و صدور انقلاب را ابتدا بیداری و تغییر افکار و اذهان می‏دانستند تا مقدمه‏ای برای خروج از زیر بار ظلم گردد (ج 11 ص 44).
حضرت امام علاوه بر تحقق انقلاب بیرونی یا تحول مادی، انقلاب درونی را نیز شرطی اساسی در تحقق نهضت اسلامی می‏دانستند. بر مبنای دیدگاه حداکثرگرای ایشان، علاوه بر تحول اساسی در تمامی ارکان سیاسی، اقتصادی و اجتماعی، تحول فکری، ایدئولوژیکی، عقیدتی و فرهنگی نیز امری ضروری در تحقق انقلاب است. با توجه به تاکید ایشان بر جبنه معنوی و محتوایی انقلاب، امام خمینی بر این باور بود که "انقلاب نیاز به یک نهضت فکری دارد" (ج 11 ص 196) چرا که انقلابهای غیرایدئولوژیک منجر به تحول روحی و درونی در مردم نمی‏نگردد و به دیکتاتوری و اختناق منجر خواهد شد. به نظر امام راحل پارامتر اسلام موجب پدید آمدن تحول روحی می‏گردد چرا که هدفی عظیم یعنی پیاده شدن احکام خدا در روی زمین را مطرح می‏نماید که اگر نصب العین ملت قرار گیرد در سایه آن وحدت و اتحاد و همدلی میان اقشار جامعه حاصل می‏شود و در سایه همین تحول روحی مبتنی بر اعتماد به خدا، بریدن از غیر او، شجاعت، استقبال از شهادت و تلقی آن به عنوان سعادت است که انقلاب بیرونی تحقق می‏یابد. بر این مبنا حضرت امام لازمه انقلاب را تغییر ادراک و نگرش عامه مردم نسبت‏به خویشتن و پدیده‏های بیرونی می‏دانند و در راستای نگرش رایج از روابط بین‏الملل که "تلقی از واقعیت مهمتر از خود واقعیت است"، بر این اعتقاد بودند که "تصور مردم از وضع اجتماعی عامل انقلاب است نه واقعیت وضع اجتماعی" (ج 11 ص 4و5) از اینرو دیدگاه حضرت امام در مورد انقلاب را می‏توان رهیافتی ادراک دانست.


گفتار اول: مباحث‏شناختی - معرفتی انقلاب از دیدگاه امام خمینی (ره)
شاید بتوان دیدگاه حضرت امام (ره) در مورد وجود شناسی انقلاب را در سه مرام شناسی، بسترشناسی و علت‏شناسی مورد بررسی قرار داد. در مرام‏شناسی به شناخت اهداف نهضت اسلامی از دیدگاه امام خمینی پرداخته می‏شود. در بستر شناسی، به زمینه‏ها و علل بروز انقلاب اسلامی در نظرگاه امام اشاره می‏گردد و در علت‏شناسی به تجزیه و تحلیل علل پیروزی انقلاب اسلامی از زاویه دید حضرت امام اهتمام می‏شود.

الف - مرام شناسی
اولین گام در مبارزه تعیین هدف و مقصد است که در این رابطه حضرت امام تحقق علمی محتوای اسلام و حاکمیت قوانین اسلامی را وجهه همت‏خود قرار داده بود (ج 13 ص 247 و ج 8 ص 50) که این بعد عقیدتی - سیاسی وماهیت اسلامی نهضت (ج 15 ص 74) از دو جنبه نظری و کارکردی قابل بررسی است. در بعد نظری، اهدافی از قبیل احیای احکام الهی (ج‏13 ص 28)، ادای تکلیف، حفظ اسلام به عنوان یک امانت الهی، احیاء قرآن (ج 16 ص 27) حیاتی دوباره به اسلام (ج‏17 ص 64) و مطرح شدن اسلام به عنوان وزنه‏ای موثر در سطح جهانی مطمع نظر حضرت امام بود. در بعد کارکردی، اجرای احکام الهی و احکام قرآن مجید، پیاده کردن احکام اسلام (ج 16 ص 27)، استقرار حکومت الله به همت تمامی اقشار ملت (ج 7 ص 27) اسلامی ساختن تمامی ارگانهای، نهادها و سازمانها، پیاده کردن اسلام واقعی از طریق تدوین قانون اساسی اسلامی (ج‏8 ص 255) مورد توجه امام راحل بود. از این رهگذر احکام اسلام جهانگیر شود. (ج 6ص‏22) از اینرو حاکمیت اسلام در بعد داخلی و خارجی به عنوان هدف اصلی انقلاب قلمداد می‏شود. حضرت امام در بعد جهانی نهضت و فراگیر شدن آن در عالم، وظیفه هر فرد را شناساندن اسلام راستین و تبلیغ اسلام در عمل و برقراری و گسترش آن از طریق صدور انقلاب اسلامی ایران به ملت‏های جهانی می‏دانند (ج 15 ص 200 و 212) و بر اتحاد مسلمانان داخل و خارج جهت "انقلاب جهانی اسلامی" (ج‏6 ص 48) و تاسیس حکومت جهان اسلام و تشکیل حزب مستضعفین (ج 8 ص 267 و 276) از بین بردن دشمنان اسلام و بشریت و در نهایت‏برقراری صلح و صفا در جهان تاکید داشتند. علاوه بر این هدف عمده یعنی حاکمیت احکام الهی و اسلامی، حضرت امام اهداف دیگری از قبیل عدالت جویی، استقلال طلبی، آزادیخواهی و برقراری معنویت اخلاقی و سعادت بشری را برای نهضت قائل بودند که در زیر به آنها اشاره می‏شود.

1- عدالت جویی
امام خمینی (ره) یکی از اهداف انقلاب اسلامی ایران را ایجاد قسط و عدل (ج 8 ص 86 و 187) بسط عدالت فردی و اجتماعی، جلوگیری از ظلم و جور (ج 4 ص 46)، ایجاد حکومت قانون و اجراء قوانین بر معیار قسط و عدل می‏دانند. در این رابطه حضرت امام (ره) مصادیق اجتماعی و اقتصادی عدالت را برمی‏شمرد و آنها را زمینه‏ساز حکومت‏حق به نفع مستضعفان و حکومت جهانی حضرت مهدی (عج) می‏داند (ج 15 ص 212). حمایت و طرفداری از مستضعفان، خدمت‏به ضعفاء، رسیدگی به وضع محرومین و نجات آنان از زیر یوغ ستمگران، از بین بردن فقر و شکافهای طبقاتی در زمره گامهای مورد نظر حضرت امام (ره) برای تحقق عدالت و وصول مستضعفان به حقوق حقه خویش تلقی شده است. (ج 4 ص 59، ج 6 ص 17، ج 6 ص 20 ج 6 ص‏80).

2- استقلال طلبی
از نظر حضرت امام استقلال دارای دو بعد سلبی و ایجابی است. استقلال سلبی همانا استعمارزدایی است که زمینه‏ساز تحقق حکومت نه شرقی، نه غربی محسوب می‏گردد. (ج‏17 ص 63) امام راحل یکی از اهداف انقلاب اسلامی را "قطع دست اجانب از مملکت اسلامی" (ج 6 ص‏177و 178)، قطع ریشه‏های وابستگی، رفع سلطه و ضعف و سستی و زبونی در مقابل استعمار، جلوگیری از استثمار و استعباد و قطع منافع و مطامع استعمارگران و در یک کلام استقلال از استعمار خارجی تلقی می‏نماید. امام خمینی ضمن تائید بر "ماهیت ضد استعماری "نهضت (ج‏15 ص‏74)، هدف انقلاب اسلامی را خارج شدن از مدار وابستگی به کشورهای امپریالیست و در نهایت "شکست ابرقدرتها "می‏داند. (ج‏13 ص 197) در این رابطه، حضرت امام نه تنها بر کوتاه کردن دست جنایتکاران خارجی و به انزوا کشاندن قدرتهای استعماری در جهان که بر مقابله با ایادی منطقه‏ای امپریالیسم بویژه صهیونیسم تاکیدی ویژه دارند. (ج‏15 ص‏212)
در رابطه با استقلال ایجابی، امام خمینی هدف انقلاب اسلامی را تامین استقلال مملکت در ابعاد سیاسی نظامی، فرهنگی، اقتصادی و فکری می‏داند (ج 4 ص‏6 و 87 و ج 8 ص‏116). ایشان سپردن کار به کاردانان و طنخواه امین (مصاحبه حضرت امام با رادیو تلویزیون فرانسه در 23 شهریور ماه 1357)، خودکفایی و اختصاص مخازن و منابع کشور به مردم و استقلال فکری و مراکز آموزشی را از پیش‏شرطهای لازم برای تحقق استقلال می‏دانند.

3- آزادیخواهی
از نظر حضرت امام یکی از اهداف انقلاب اسلامی آزادیخواهی است که دو بعد آن یعنی آزادی منفی (رهایی از ظلم و جور و استبداد حاکم) و آزادی مثبت (ایجاد نهادهای تثبیت کننده آزادی و مشارکت عامه مردم در تعیین سرنوشت‏سیاسی خود) را در برمی‏گیرد. در رابطه با آزادی منفی، امام خمینی ضمن تاکید بر ماهیت ضداستبدادی و ظلم‏ستیزی نهضت (ج‏15 ص‏74)، مقابله با حکومت جائرانه و ستمگر و عمال سرسپرده و دست نشاندگان ظالم آن (ج‏4 ص‏17)، از بین بردن ریشه‏های طاغوت و نظام شاهنشاهی و سلطنتی (ج‏4 ص‏6) و قطع ریشه‏های اختناق، طاغوت و جنایتکاران (ج‏6 ص‏5) را از مصادیق آزادی ازاستبداد داخلی و نجات از ستم ستمگران می‏داند (ج‏13 ص‏127) در خصوص آزادی مثبت، امام خمینی بر احیاء روحیه آزادیخواهی، مبارزه با بردگی و بندگی، ایجاد حکومت مردمی توام با آزادی اظهار نظر در امور سیاسی و مشارکت کامل مردم به منظور اعمال اصلاحات اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی و بطور کلی آزادی ملت‏بر معیار عقل و عدل (ج‏4 ص‏6) و بخصوص "آزادی نسل جوان به معنای واقعی" (ج‏8 ص 271 و272) تاکید داشتند. از سوی دیگر حفظ حقوق اقلیتهای مذهبی (ج‏6 ص‏162) و رفتار مبتنی بر کمال انصاف و مطابق قانون با آنان از جمله مصادیق آزادی مثبت از دیدگاه حضرت امام بشمار می‏آید.

4- برقراری‏معنویت‏اخلاقی و سعادت بشری
امام خمینی ضمن تاکید بر عامل معنویت‏به عنوان یکی از اهداف عمده انقلاب اسلامی، مقصد نهضت را ترویج اخلاق و آداب اسلامی (ج‏13 ص‏261 و262)، انسان سازی و تربیت نسل آینده و اصلاح فرهنگ (ج‏6 ص‏162)، تحقق ارزشهای اسلامی - انسانی و خارج کردن مردم از اسارت نفس (ج‏18 ص‏32) می‏داند و معتقد است هدف معنوی انقلاب اسلامی مبارزه با فساد و فحشاء جنسی و اداری (ج‏4 ص‏85 و 116)، قطع ریشه‏های فساد، منع از انواع کجرویها و تحقق ارزشهای اخلاقی بوده است (ج‏16 ص 264). از سوی دیگر، حضرت امام، علاوه بر جلوگیری از فساد و تباهی جامعه و راه بردن جامعه به موازین عقل و عدل و انصاف، هدایت از بت‏پرستی به یکتاپرستی و مبارزه با ارزشهای جاهلیت (ج 5 ص‏29)، بر تضمین سعادت بشر (ج‏6 ص‏14)، تامین رفاه همگان (ج‏6 ص‏22)، اصلاح شرایط زندگی برای اکثریت قاطع ملت و برقراری صلح بر پایه شرافت و انسانیت‏به عنوان اهداف نهضت اسلامی تاکید داشتند.

ب - بستر شناسی
امام خمینی ضمن تجزیه و تحلیل زمینه‏ها و علل بروز قیام، معتقد است که سیاستهای رژیم شاه موجب خدشه‏دار شدن مشروعیت این رژیم و سبب اصلی قیام گردید. امام خمینی عامل اصلی قیام را شخص شاه و تحریک رژیم و دسته حاکم و نه تحریک انقلابیون، می‏داند. به نظر امام راحل بیشتر عملکرد رژیم پهلوی و نه حربه‏های فریبکارانه و ترفندهای تبلیغاتی آن از قبیل تظاهر به اسلامخواهی و حمایت ملت مورد قضاوت و سنجش از سوی مردم واقع می‏شد به گونه‏ای که به رغم وانمود ساختن رژیم شاه به تفاهم و توافق و سازش روحانیت‏با هیئت‏حاکمه و یا استفاده از روحانی‏نماها برای حفظ مشروعیت‏خود، مردم تشخیص دادند که رژیم مزبور سیاستهای ضد اسلامی و ضد ملی را دنبال می‏کند و بدین ترتیب مشروعیت‏شاه و ایادی‏اش زیر سئوال رفت. در این رابطه، امام خمینی سیاست اسلام‏زدایی شاه، اختناق و ظلم و ستم رژیم پهلوی، پایمال شدن حقوق و آزادیهای ملت، وابستگی به بیگانگان، رواج فساد مالی، اداری و اخلاقی و وقوع حوداث افشاگرانه ماهیت رژیم پهلوی را به عنوان زمینه‏های بروز قیام برمی‏شمرد.

1- سیاست اسلام‏زدایی شاه
در رابطه با سیاست اسلام‏زدایی شاه بعنوان عاملی عمده در بروز قیام، امام معتقد بود که رژیم شاه سعی در خالی کردن اسلام از محتوای خویش (ج‏17 ص‏194) و تضعیف موقعیت روحانیت نزد مردم داشت و مخالفت‏شاه باخواستهای مردم و روحانیت در مورد تحقق احکام اسلامی بود که منجر به نهضت اسلامی ایران گردید. (ج‏15 ص‏137)
در رابطه با سیاست ضداسلامی از سوی شاه، امام معتقد است که رژیم پهلوی سعی در معرفی دین اسلام به عنوان افیون جامعه و توده‏ها، معرفی حکومت اسلامی بعنوان یک حکومت اسبتدادی و زورگو، منزوی سازی اسلام در جامعه با ترویج این فکر که دین برای تخدیر مردم است و اسلام نمی‏تواند در عصر کنونی حکومت را به دست‏بگیرد و در یک کلام تضعیف نهضت اسلامی از طریق اسلام‏زدایی، داشت (ج‏16 ص‏10 و 17ص‏29) اقدامات رژیم شاه در جدایی دین از سیاست و جدا کردن مردم ایران بویژه جوانان از اسلام و مذهب (ج‏17 ص‏194) و پایمال کردن ارزشهای اسلامی انحراف از راه مستقیم اسلام، موجب گردید که مردم ایران احساس کنند که"اعتقاد توحیدی و مذهبی" (ج‏19 ص‏269) آنان نادیده انگاشته شده است. علاقمندی ملت‏به اسلام (ج‏16 ص‏35) وانگیزه الهی برای برقراری ارزشهای اسلامی و بازگشت‏به هویت اسلامی از دست رفته و بازیابی هویت و شخصیت انسانی بربادرفته موجب گردید که مردم ایران برای ادای تکلیف به زنده کردن احکام اسلامی اهتمام نمایند و با قیام خود نشان دهند که مطیع قوانین اسلام هستند. از سوی دیگر، مظهر سیاست اسلام‏زدایی شاه تضعیف روحانیت و از بین بردن مرکزیت‏حوزه‏های علمیه بود (سخنرانی امام در تاریخ 10 فروردین 1341). رژیم شاه سعی میکرد بازدن بر چسب ارتجاع و وابستگی و تهمت کهنه پرستی و مفتخوری به روحانیت (سخنرانی امام در تاریخهای 13/3/1342 و 25/2/1343) مردم ایران را از رهبران روحانی خود جدا سازد و بویژه دانشگاهیان را به روحانیت‏بدبین نماید. لیکن بیداری و آگاهی مردم مانع از کنار زده شدن روحانیون از صحنه گردید و ترفتندهای تبلیغاتی رژیم شاه در خصوص روحانیت‏با توجه به آگاهی ملت ایران خنثی شد.

2- اختناق و ظلم و ستم رژیم پهلوی
نظام رژیم شاه ابعاد سرکوب، تبعیض و نابسامانی را دربرمی‏گرفت، به نظر حضرت امام یکی از عوامل بروز قیام همانا سیاست تهدید و ارعاب و سرکوب مخالفان از سوی شاه بود. استفاده از قدرت نظامی، ایجاد رعب و وحشت (ج‏19 ص‏66) عمال اختناق و فشار (ج‏12 ص 258)، اتکاء به زور سرنیزه (ج‏15 ص‏182) و روا داشتن انواع ظلم و جور و قهر از سوی رژیم شاه نسبت‏به مردم موجب شد که وسعت دامنه قهر و فشار به درجه تحمل ناپذیری برسد و مردم ایران برای مقابله با غارت و چپاول اموال، تخریب منازل، هتک نوامیس و سر به نیست کردن مخالفان و تظاهرکنندگان از سوی رژیم پهلوی، دست‏به نهضت اسلامی زدند (ج‏15 ص 182)، (سخنرانی امام ره در 10/1/1341و12/11/1356 و مصاحبه امام با روزنامه لوموند فرانسوی در 14 اردیبهشت 1357) از سوی دیگر مالیاتهای کمرشکن شکاف اقتصادی و طبقاتی (ج‏8 ص 95)، نابسامانی وضع اقتصادی و فرهنگی (ج‏2 ص 46)، دست‏اندازیهای ایادی رژیم به مال و جان مردم (ج 2 ص 252) و روا داشتن امتیازات نابجای اقتصادی، موجب گردید که مردم علیه تبعیض‏ها و محرومیت‏ها و بی‏توجهی‏های رژیم به مسائل رفاهی و... قیام کنند و مبارزه با ظلم و ستم را از اهم وظایف خود بدانند.

3- پایمال شدن حقوق و آزادیهای ملت
امام خمینی از بین بردن آزادیها و حقوق ملت از سوی رژیم شاه را ناشی از ساخت قدرت یک جانبه، قدرت طلبی و نوعی حکومت استبدادی شاه می‏دانستند و معتقد بودند که عدم دخالت مردم در مجالس شاهنشاهی (ج‏12 ص‏111)، سرکوب آزادیهای مردمی، عدم تطابق حکومت‏با خواست و ایدئولوژی مردم (ج‏11 ص 190) و عدم موافقت‏شاه با حراست مردم و روحانیت (ج‏15 ص 137) موجب نابودی حیثیتهای ملی و مذهبی و انقطاع مردم از حکومت گردیده است. از اینرو به دنبال درک خیانت رژیم به ملت در خصوص محرومیت از آزادی، مردم ایران به مقابله با رژیم پهلوی دست زده، در این رابطه امام خمینی معتقد است که یکی از عوامل بروز قیام همانا اعتلای شعور سیاسی مردم (ج‏19 ص‏198)، بیداری ملت (ج‏8 ص 30)، تحول مردم و بالا رفتن فهم سیاسی آنان (ج‏11 ص 88) و نارضایتی عام مردم از فقدان آزادیها و حقوق مشروع بوده است. به خاطر بالارفتن شعور آگاهیهای مردم از یکسو و فقدان پایگاه مردمی رژیم شاه و نبود آزادی و مشارکت‏سیاسی از سوی دیگر بود که مردم انقلابی ایران دست‏به قیامی اسلامی زدند تا به حقوق و آزادیهای شرعی خود دست‏یابند.

4- وابستگی به بیگانگان
امام خمینی عامل فروپاشی حکومت پهلوی را عدم اتکاء به قدرت ملت و اتکاء به بیگانگان می‏داند (ج‏7 ص‏5) و معتقد است که عامل قیام اسلامی همانا وابستگی فرهنگی، اقتصادی، نظامی، و سیاسی رژیم پهلوی به بیگانگان، دخالت اجانب در امور داخلی مملکت، اتکاء رژیم به خارجی و بیگانه (ج‏15 ص‏182)، وابستگی عمال مملکت‏به استعمارگران و عدم اتکاء به قدرت مردم (ج‏15 ص‏130) و فقدان مشروعیت‏به دلیل حمایت‏بیگانگان (ج‏1 ص‏130) بوده است. از اینرو، تکیه رژیم شاه به استعمار خارجی (ج‏11 ص 190) و از دست دادن پایگاه ملی (ج‏7 ص 5و6) موجب انحطاط اقتصاد مملکت، نابودی سرمایه‏های انسانی، و مادی، تاراج خزائن مملکت، استثمار ذخایر و نابسامانی وضع اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ایران گردید که این مهم موجبات بروز قیام را برای دستیابی به استقلال در معنای اراده آزادتصمیم‏گیری در سیاستهای داخلی و خارجی فراهم آورد.

5- رواج فساد مالی، اداری و اخلاقی
از نظر حضرت امام ظلم و ستم شاه به آن‏اندازه رسیده بود که سعی در انحطاط فرهنگ مملکت از طریق ترویج فرهنگ مبتذل غربی و شیوع مراکز فساد فحشا داشت (ج‏15 ص‏54). اشاعه فساد و تعلیمات انحرافی در دانشگاهها و سرگرم کردن جوانان و افراد مملکت‏به مسایل ویرانگری چون مواد مخدر و عیاشی (ج‏17 ص‏194) این تکلیف را برای آحاد ملت مسلمان ایران ایجاد کرد که در برابر ظالم قیام کنند چه غلبه کنند و چه کشته شوند (ج‏13 ص‏32) امام خمینی سعی در تحریک مردم به قیام و بیدارسازی آنان از خواب غفلت نمودند. به برکت تحول روحی و فرهنگی در جامعه (ج‏8 ص‏15 وج 19 ص‏151) و زنده شدن امید و اطمینان و اعتماد به نفس در مردم و تقویت‏بنیه عقیدتی - سیاسی آنان و در یک کلام ایجاد یک انقلاب درونی در باطن مردم بود که ملت ایران برای برقراری معنویت و تحقق ارزشهای اصیل انسانی و اسلامی قیام کردند که این مهم نهایتا منجر به بروز انقلاب گردید (ج‏19 ص‏269)

6- وقوع حوادث افشاگرانه ماهیت رژیم پهلوی (علل خطی و دوری قیام)
امام خمینی در رابطه با علل خطی و علل دوری اشاره می‏کند و معتقد است که علل بروز قیام از یکسو خطی است از آن لحاظ که نهضت اسلامی فرآیندی بود که به مرور زمان شکل گرفت و از سوی دیگر دوری است از آن لحاظ که برخی حوادث، پدیده‏ها و جریانات موجب تسریع در وقوع انقلاب گردید و نقش کاتالیزور یا تسریع کننده قیام را ایفا کرد.
در رابطه باعلل خطی قیام، امام خمینی معتقد بودند که بعضی از آنها ریشه در نهضت تنباکو و جنبش مشروطیت دارد از آن لحاظ که قدرت مذهب و روحانیت را آشکار و مقبولیت آنان را نزد مردم بر ملا می‏سازد; و برخی دیگر از قبیل قیام 15خرداد سرآغاز نهضت اسلامی روحانیت‏بشمار می‏آید (ج‏7 ص‏50) و از آن لحاظ نقطه عطفی از تاریخ کشور ما محسوب می‏شود که روحانیت‏به تجهیز خویش و تربیت مردم به آغاز فعالیت‏سیاسی اهتمام کرد (ج‏12 ص‏153) در رابطه با علل خطی انقلاب، امام خمینی بر این اعتقاد است در طول یک قرن مردم ایران کوشیده بودند، که دست‏به ایجاد حکومت اسلامی بزنند و احکام اسلام را ترویج نمایند ولی علیرغم تحمل تلفات و رنجهای فراوان در این راه موفق نشده بودند از طرف دیگر استعمارگران در طول مبارزات متوجه شده بودند که باید با برنامه‏ای دقیق و مدون، اساس اسلام را آهسته و بتدریج از میان بردارند و بنابراین در راستای این سیاست، رژیم پهلوی دست‏به اسلام‏زدایی زد و خواست که با ابتکار احتمال انقلاب اسلامی را به صفر برساند. در همین راستا، مفاهیم عمیق عدالت اجتماعی، اسلام و قرآن به الفاظی بی‏محتوا تبدیل شده بود و در نتیجه برای حفاظت از کیان و شرف ملت و مناقع دینی و اخروی مردم ایران، حکومت اسلامی ضروری می‏نمود.
(برگرفته از : ج‏6 صفحات 1 و 6 و23 و 41و 58 و 76 و 81 و 92 و 95 و 97 و 133) در رابطه با علل دوری قیام، حضرت امام بر این اعتقاد بودند که حوادث و وقایع آموزنده مانند 17 شهریور 57 که از ایام الله بشمار می‏آیند نقش مهم در افزایش آگاهی ملت ایران و برملا شدن ماهیت فریبکارانه رژیم پهلوی را آشکار کردند، زمینه‏ساز انقلاب اسلامی و به ثمر رسیدن آن بودند (ج 15 ص 137) و به عنوان جرقه قیام و کاتالیزور نهضت نقش عمده‏ای در تسریع بروز انقلاب داشتند.

نوینظریه انقلاب اسلامی از دیدگاه امام خمینی (ره) // قسمت دوم

خبرگزاری فارس: امام خمینی برای انقلاب دو مرحله فروپاشی نظام طاغوت و مرحله بازسازی پس از پیروزی بر رژیم شاهنشاهی را قائل بودند که دستاوردهای انقلاب را در رابطه به حکومت اسلامی پس از انقلاب مطرح می‏نمودند.


3- تغییر و تحولات بنیادین و عمیق
بیشتر انقلابها صرف دست‏به دست‏شدن قدرت در معنای حداقل‏گرا می‏باشد در حالیکه انقلاب اسلامی ایران از آن لحاظ که علاوه بر انتقال قدرت، خواهان ایجاد تغییرات بنیادین در ارزشها و دگرگونی در تمام ابعاد وجودی جامعه و فرد بود (ج‏19 ص‏269). از اینرو در نهضت‏حداکثرگرای ایران، مردم خواستار تغییراتی اساسی در همه ابعاد جامعه ایرانی اعم از سیاسی، اقتصادی و فرهنگی بودند. ویژگی متمایز انقلاب اسلامی ایران آنست که تحول معنوی و ایدئولوژیک و دگرگونی درونی در تمامی اقشار جامعه ایجاد کرد (ج‏11ص‏190 و191) و ضمن تاکید بر گفتمان بازگشت‏به خویشتن و دوری از خودهای تحمیلی، انقلابی فردی را در انسان ایجاد کرد تا موجد انقلاب و تحول و دگرگونی در جامعه و اجتماع ایران گردد.

4- آرام بودن انقلاب
از نظر حضرت امام "انقلاب اسلامی به انقلابات دیگر که در طول تاریخ واقع شده یک انقلاب آرام بوده و یک انقلابی بوده که ثمراتش زیاد چشمگیر و ضایعات نسبت‏به ثمراتش کم بوده است" (ج‏15ص‏85). آرام بودن انقلاب به دلیل "آرامش خاطر ملت و عدم ترس و واهمه" (ج‏8ص‏126) و اسلامی و انسانی بودن انقلاب (ج‏5 ص‏75)، فقدان خشونت و خونریزی، عدم نابسامانی و کم بودن قتل و کشتار انسانها بوده است (ج‏10 ص‏49). از این رو برتری انقلاب ایران در مقایسه با سایر انقلابها به دلیل اصلاح سریع امور کشور وجود امنیت و آرامش و عدم برقراری حکومت نظامی پس از انقلاب برخلاف کشورهای دیگر بوده است (ج‏16 ص‏82).

5- هویت مستقل و نه شرقی - نه غربی انقلاب
امام خمینی معتقد است که انقلاب اسلامی ایران به دلیل هویت مستقل اسلامی خود از سایر انقلابها متمایز می‏باشد. انقلاب اسلامی ایران به دلیل عدم وابستگی به اردوگاههای شرق و غرب و عدم اتکا به یکی از دو قطب قدرت و صرفا در سایر وابستگی به مبدا حقیقی یعنی "الله "و با نقطه اتکاء توکل برخدای تبارک و تعالی، توانست در مقابل تمامی قدرتها علیرغم کمی عده و عده و کمی ابزار جنگ مقاومت نماید (ج‏15 ص‏9). که در این رابطه حضرت امام به آیه شریفه "کم من فئة قلیلة غلبت فئة کثیرة باذن الله" استناد می‏جستند و بر این مبنا معتقد بودند که "انقلابهای دیگر به شرق و غرب وابسته بوده لیکن انقلاب اسلامی ایران انقلابی ملی بر اساس اسلام و نظیر انقلابات انبیاء بوده و جز به خدای متعال هیچ اتکاء و وابستگی ندارد (ج‏15ص‏118) و از این لحاظ بیشتر از سایر انقلابها مورد هجوم تبلیغاتی و تسلیحاتی واقع شده است (ج‏16 ص‏149) ; چرا که انقلاب اسلامی ایران دارای خصوصیتی مستقل بوده است در حالی که انقلابهای دیگر بیشتر چپی یا راستی بوده است (ج‏15ص‏9). به دلیل عدم وابستگی به قدرتهای بزرگ (ج‏19ص‏5 وج‏13 ص‏257 و 258)، این "انقلاب غیروابسته" (ج‏15 ص‏118) توانست‏با فقدان ابزار و ساز وسلاح و صرفا با قدرت ایمان برابر قدرتهای شیطانی که تا دندان مسلح بودند غلبه کند (ج‏6ص‏8).

6- سهیم بودن تمامی اقشار و طبقات جامعه در حمایت از انقلاب
حضور مردم در صحنه برای حمایت از انقلاب و دولت و تعلق انقلاب به تمام اقشار و طبقات جامعه از ویژگیهای متمایز انقلاب اسلامی ایران از دیدگاه امام راحل بوده است (ج‏16ص‏82). ایشان معتقدند: "انقلاب ایران بهترین انقلابی بوده است که در دنیای کنونی پیدا شده است و نکته‏اش هم این است که ملت مسلمان، انقلاب کردند، انقلاب مربوط به حزبی نبوده است، از طرف نظامی نبوده است‏بلکه از طرف خود ملت; و خود ملت مسلمان آن را به پیروزی و ثمر رساندند." (ج‏10ص‏68) از اینرو ویژگی متمایز انقلاب اسلامی خاستگاه و منشا مردمی و عدم تعلق آن به طایفه‏ای خاص بوده است. امام خمینی (ره) خصوصیت مهم انقلاب را در دولتی نبودن، حزبی نبودن، فرقه‏ای نبودن، ارتشی نبودن و مربوط نبودن به کودتا می‏داند (ج‏15ص‏118) و از این لحاظ انقلاب اسلامی را انقلابی ملی، مردمی و تکامل گرا می‏داند (ج‏13 ص‏247) که بر مشارکت وسیع مردم در صحنه سیاسی و " پشتوانه قوی مردمی" (ج‏15 ص‏35) استوار است. ایشان معتقد است ویژگی مهم انقلاب این است که این انقلاب توسط خود مردم و مردم عادی خصوصا طبقه مستضعف و بدون وجود عوامل خارجی و صرفا با توکل به خداوند انجام شده است (ج‏15 ص‏91).
زیرین بودن انقلاب و نه زبرین بودن آن (ج‏17 ص 82) به خاطر آنست که عامه مردم از ارتش و غیر ارتشی، کارمند و کارگر و کشاورز در آن دخالت داشتند و مربوط به گروهی خاص یا مورد حمایت آن نبود بلکه از میان توده مردم شعله‏ور شده بود و از طرف توده مردم تقویت و حمایت می‏گردید. از اینرو و توده مردم اعم از شهری و روستایی و کارگر و کشاورز هم علت موجده انقلاب و هم علت معده آن بودند. سهیم بودن تمامی مردم در پیروزی نهضت (ج‏6ص‏11) و تمرکز امور در دست ملت مسلمان (ج‏13ص‏29) موجب آن گردید که این انقلاب برخاسته از متن مردم شکست ناپذیر باشد (ج‏16 ص‏26). از اینرو قیام یکپارچه مردم و حضور ملت در صحنه به انقلاب اسلامی ایران خصوصیت ملی و مردمی از لحاظ منشا و تدوم داده است (ج‏14 ص‏203وج‏15 ص 118) به گونه‏ای که امام خمینی (ره) هیچگونه انفکاک و جدایی بین دولت و ملت در این انقلاب قائل نیست. (ج‏15ص‏85)

ب - دستاوردهای انقلاب اسلامی
امام خمینی برای انقلاب دو مرحله فروپاشی نظام طاغوت و مرحله بازسازی پس از پیروزی بر رژیم شاهنشاهی را قائل بودند که دستاوردهای انقلاب را در رابطه به حکومت اسلامی پس از انقلاب مطرح می‏نمودند. در این رابطه ثمرات، مایه‏ها و آثار انقلاب را همانا تحول در نهادهای سیاسی - اجتماعی، آزادی، استقلال، گسترش مشارکت‏سیاسی، جایگزینی ارزشهای اسلامی و بیداری ملل مسلمان جهان می‏دانستند که ذیلا تفصیل آنها می‏آید:

1- تحول در نهادهای سیاسی - اجتماعی
در رابطه باتحول در نهادهای سیاسی - اجتماعی، حضرت امام بیشترین تاکید را بر پیدایش دولت‏خدمتگزار به عنوان دستاورد عمده انقلاب اسلامی داشتند.
به نظر امام ایجاد دولت مردمی که مظهر اتحاد و همدلی دولت و ملت‏بشمار می‏آید از برکات انقلاب محسوب می‏شود. چرا که هدف کارگزاران حکومت اسلامی خدمت‏به اقشار مردم (ج‏19 ص‏161)، کار برای مستضعفان و برای مردم (ج‏19 ص‏242)، "حتی به مناطق محروم و ارائه خدمات به روستاهای کشور" (ج‏13ص‏46)، ایجاد امنیت داخلی، کاهش بیکاری و بازسازی و سالم سازی ادارات می‏داند. بدین دلیل است که دولت اسلامی مستظهر به پشتیبانی ملت ایران است. از اینرو حکومت اسلامی مظهر "تحقق حقوق حکومت‏بر ملت و حقوق ملت‏بر حکومت" است. (ج‏8 ص‏146). از نظر حضرت امام (ره) کارکرد حکومت انقلابی، تهیه و تنظیم قوانین باتوجه به معیارهای عدل اسلامی، جاری ساختن احکام و قوانین الهی، احقاق حق و تعدیل حقوقها و وفع تبعیضها می‏باشد. (ج‏13 ص‏14) از دیدگاه ایشان، مردم در مقابل قانون برابر و علی‏السواء هستند و کارگزاران در برخورد، رفتار و گفتار با مردم رعایت عدالت را می‏نمایند (ج‏19ص 226) و سعی دارند با برکندن ریشه فقر و استضعاف به گونه‏ای عمل کنند که عامه مردم شکوه نظام عدل اسلامی را لمس نمایند. ساده‏زیستی و عدم دلبستگی به مال و مقام از سوی کارگزاران (ج‏19ص‏11) و کم کردن تشریفات (ج‏19ص‏226) موجب می‏شود که زمامدار حکومت اسلامی با پایین ترین فرد جامعه برابر و یکسان باشد (مصاحبه امام با روزنامه لبنانی النصر 2 آذر 1357) به گفته امام، در جمهوری اسلامی زمامداران مردم نمی‏توانند با سوء استفاده از مقام ثروت‏اندوزی کنند و یا در زندگی روزانه امتیازاتی برای خود قائل شوند (مصاحبه امام (ره) با روزنامه ایتالیایی کوریره دلاسرا در 11 آبان 1357) و حکومت اسلامی را که در آن "مسئولین از خود مردم هستند، (ج‏16ص‏12) از الطاف خفیه الهی برمی‏شمرد. چرا که در سایه آن خداوند نعمت طمانینه، آرامش، سکینه قلب و اطمینان قلب را به آحاد جامعه اسلامی می‏دهد (ج‏14ص‏165و166). از سوی دیگر تشکیل حکومت عدل اسلامی مستلزم رفتار عادلانه قوه قضائیه یا عامه مردم بر اساس‏موازین‏اسلامی است (ج‏19ص‏184). در رابطه با نهادهای سیاسی - اجتماعی، امام خمینی (ره) تغییر بنیادین در مجلس، قوه قضائیه، شهربانی، ژاندارمری، رادیو و تلویزیون، مطبوعات، قوای مسلحه مثل ارتش، سپاه پاسداران، بسیج و کمیته و مردمی شدن آنان را با توجه به بیشتر آنها از طبقه متوسط و مادون متوسط هستند (ج‏15 ص‏40) از دستاوردهای انقلاب اسلامی می‏داند و انسجام میان نهادها و ارگانهای اسلامی و انقلابی را گامی عمده در نهادینه شدن آنها تلقی می‏نماید.

2- آزادی
امام خمینی (ره) آزادی بیان و قلم و فکر واندیشه را از دستاوردهای مهم انقلاب می‏دانستند. ایشان رفع اختناق، ایجاد فضای آزادو گشوده شدن درهای زندانهای جهنمی به روی علما و روشنفکران را از پیامدهای انقلاب اسلامی برمی‏شمردند و با اعتقاد به اینکه حکومت اسلامی مظهر حاکمیت مردم و قدرت آنان است‏برآزادی اجتماعات و انتخابات و مراجعه به آرای عمومی تاکید داشتند که در این رابطه به صر احت اعلام می‏داشتند: "ما موافق رژیم آزادیهای کامل هستیم." (مصاحبه امام (ره) با روزنامه فرانسوی فیگارو 22 مهر 1357) از سوی دیگر، حضرت امام بر تحقق نهادهای جامعه مدنی از قبیل احزاب و رسانه‏ها تاکید عمده داشتند. مصاحبه امام با روزنامه ایتالیایی کوریره دلاسرا در 11 آبان 1357) بشرط آنکه این آزادی منجر به هدایت عمومی گردد آنجا می‏فرمایند: "مطبوعات باید یک بنگاه هدایت‏باشند یعنی به صورتی که اگر دست مردم بیفتد مردم هدایت‏شوند." (ج‏18 ص‏65)

3- گسترش مشارکت‏سیاسی
امام خمینی (ره) پیش شرط عمده تحقق مشارکت‏سیاسی گسترده مردم را رفع اختلافات داخلی و وحدت اقشار و اجتماع آنان با یکدیگر در کمال آرامش می‏دانستند (ج‏8 ص‏126) که بهترین ثمره و برکت نهضت از نظر ایشان بشمار می‏آمد. پیش شرط دیگر تحقق مشارکت‏سیاسی، افزایش خودآگاهی عمومی است. امام خمینی معتقد است که تحول روحی عظیم در ملت منجر به از بین رفتن خود باختگی و آگاهی مردم مسلمان به قدرت خود گردیده است (ج‏15 ص‏74 وج‏17ص‏189) که این امر موجب ارتقاء خودباوری و افزایش مشارکت‏سیاسی شده است.
در رابطه با مظاهر مشارکت‏سیاسی، امام خمینی، احیاء شخصیت زن و حضور آن همگام با مردان در تمامی مسائل اجتماعی و همدوش بودند مردان و زنان در فعالیت‏های اجتماعی و سیاسی را از برکات مهم نهضت‏برمی‏شمرند (ج‏18 ص‏264) و معتقدند که در حکومت اسلامی، با شرکت دادن زنان در امور اجتماعی، به مقام والای آنها ارزش نهاده می‏شود. از دیگر مظاهر مشارکت‏سیاسی - گسترده مردم می‏تواند به احیای سنن فراموش شده از قبیل برپایی نمازجمعه اشاره کرد (ج‏17 ص‏82). به نظر امام (ره) مشارکت‏سیاسی مردم در امور سیاسی - عبادی مثل نماز جمعه، که موجب اتحاد و همفکری آنان و مقابله با توطئه‏های دشمنان اسلام می‏شود از ثمرات نهضت اسلامی ایران محسوب می‏گردد. (ج‏17 ص 82) از جمله نتایج و پیامدهای مشارکت‏سیاسی مردم از نظر امام می‏توان به رشد روحیه ابتکار، خلاقیت‏ها، استعدادها و ابتکارات در زمینه‏های ادبی، نظامی، علمی، فنی و آموزشی اشاره کرد (ج‏15 ص‏207) از دیگر نتایج انقلاب می‏توان آشکار شدن ماهیت‏برخی گروهها و جریانهای مخالف بویژه منافقان را مورد مداقه قرار داد چرا که آنان با گرایش به، خشونت و جلوگیری از بازسازی مانعی عمده بر سر راه مشارکت‏سیاسی - اجتماعی تلقی می‏شدند و در اثر چنین عملکردی بود که مردم ایران به ماهیت آنان پی بردند و به دنبال این روشنگری بود که برخی جوانان از خواب غفلت‏بیدار شدند و همگام با عامه مردم به بازسازی انقلاب اهتمام نمودند.

4- استقلال
از جمله دستاورهای انقلاب اسلامی تحقق استقلال در تمامی ابعاد سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و نظامی بود که همانا نتیجه خروج از سلطه شرق و غرب، (ج‏15 ص‏260) و عدم اتکاء به سیاست قدرتهای شرقی و غربی بشمار می‏آمد. احساس قدرتمندی و توانایی مقابله با قدرتهای بزرگ موجب آن شد که ملت ایران با تحقق انقلاب اسلامی بر قدرتهای شیطانی پیروز شود و حکومتی بدور از دخالت قدرتهای بزرگ در امور داخلی خویش را بنیان نهد.

1- 4- استقلال سیاسی
به نظر حضرت امام منظور از استقلال سیاسی اراده آزاد تصمیم‏گیری ملت‏برای تعیین سرنوشت‏خود و عدم سلطه یا دخالت اجانب در سرنوشت مردم ایران بود (مصاحبه با روزنامه ایتالیایی دلاسرا 11 آبان 1357). از مصادیق این استقلال از دیدگاه امام (ره) می‏توان به مبارزه و ایستادگی ملت در برابر قدرتهای زمان و وابستگان خارج و داخل آنها (ج‏15ص‏74) و عدم اتکاء به یکی از قطبهای شرق و غرب و پیمودن صراط مستقیم (ج‏19 ص‏5) اشاره کرد.

2- 4- استقلال اقتصادی
منظور امام (ره) از استقلال اقتصادی همانا برچیده شدن بساط غارتگری و چپاولگری‏های استعمار و وابستگان سرسپرده آنان بود. از مظاهر این استقلال می‏توان به خود کفایی کشاورزی و صنعتی، ایجاد مراکز عمرانی، افزایش تولید انرژی، بالا رفتن ذخایر ارزی مملکت از طریق بکار گرفتن صحیح ارز حاصل از فروش نفت و راه‏اندازی کارخانه‏ها اشاره کرد.

3- 4- استقلال فرهنگی
امام خمینی با اذعان به اینکه "راس همه اصلاحات، اصلاح فرهنگ است" از جمله دستاوردهای انقلاب اسلامی را "برقراری فرهنگ استقلالی در جامعه توسط دانشگاه مستقل و حوزه مهذب می‏دانستند (ج‏13ص‏206و209). از جمله مظاهر این استقلال می‏توان به استقلال فکری، رهایی از استعمار فکری و جایگزین ساختن مغز تفکر استقلالی (ج‏10 ص‏276 و277) اشاره کرد.

4- 4- استقلال نظامی
امام خمینی مظهر این استقلال را بیرون راندن مستشاران و اربابان پرمدعا و باجگیر و کارشکن ونیز بر چیده شدن پایگاههای نظامی و قطع خریدهای تسلیحاتی می‏دانستند.

5- جایگزینی ارزشهای اسلامی و ایجاد تحول روحی
امام خمینی از مهمترین دستاوردهای انقلاب را احیاء مجدد اسلام و آشکار شدن نقش دین در تحرک دادن به اجتماع (ج‏17 ص‏64) ایجاد تحول روحی در مردم از مادیات به معنویت (ج‏17 ص‏93) و ایجاد دگرگونی در ارزشها (ج‏16 ص‏188) می‏داند. از ثمرات نهضت اسلامی ایران به نظر امام خمینی تحول روحی عظیم در ملت‏به لطف و عنایت الهی (ج 17 ص‏189و ج 8 ص‏182) و توجه به اخلاقیات و معنویات بود. ایشان یکی از مصادیق جایگزین شدن ارزشهای اصیل اسلامی به جای ارزشهای طاغوتی را بسته شدن مراکز گسترده فساد و فحشاء و عشرتکده‏های منحرف کننده نسل جوان و از بین رفتن کارهای خلاف شرع و مفاسد اجتماعی به برکت تحول اخلاقی در جوانان مملکت و تقویت روحیه اسلامی و معنوی آنها می‏داند. (ج‏16 ص‏14 وج‏17 ص‏54)، از اینرو دستاورد مهم فرهنگی انقلاب از دیدگاه امام خمینی همانا بر چیده شدن مظاهر فساد و کشیده شدن جوانان از عشرتکده‏های زمان طاغوت به صحنه مقدس دفاع و پیکار دین و مملکت (ج‏17ص‏54) و تحول اخلاقی در زنان از فساد و بی‏حجابی به عفت و حجاب و تبعیت از حضرت زهرا (س) و زینب (س) می‏داند. این تحول علاوه بر جنبه معنوی (ایجاد عشق به کمال مطلق) دارای ابعاد تربیتی نیز بود که مصداق مهم آن اصلاح مراکز علمی از طریق بازیابی شخصیت و هویت از دست رفته و تعهد جوانان به اسلام بشمار می‏آید. از دیگر مظاهر این تحول ارزشی می‏توان به ایجاد احساس مسئولیت و تعهد اسلامی در مردم و به عبارت دیگر احساس مسئولیت در مقابل اسلامی بودن خود و اسلامی کردن دیگران اشاره کرد.

6- بیداری ملل مسلمان جهان
امام خمینی (ره) از مهمترین دستاوردهای اسلامی قیام را "ایجاد پیوند ارتباط هرچه بیشتر بین شیعه و سنی و تشکیل آنها به عنوان یک نیروی واحد و قدرتمند جهانی در برابر قدرتها" (ج‏17 ص‏82) می‏داند و معتقد است انقلاب اسلامی ایران می‏تواند با صدور ارزشهای خویش گامی عمده در بیدارسازی و آگاهی مسلمانان جهان بردارد و بدینترتیب به ارائه چهره واقعی از اسلام اهتمام نماید (ج‏17 ص‏121). از دیگر دستاوردهای بین المللی انقلاب اسلامی می‏توان به مطرح شده ملت ایران در محاسبات ابرقدرتها (ج‏17ص‏63)، تبدیل ملت ایران از حالت انزوا به حضور و معرفی ایران به عنوان مرکز مبارزه علیه استعمار و کانون مبارزه و برهم زننده محاسبات ابرقدرتها (ج‏17ص‏63) اشاره کرد که این مهم گامی عمده در جهت اتحاد ملل دنیا و تبدیل آنها به مت‏بزرگ اسلامی بشمار می‏آید (ج‏13 ص 225)
..........................................................................................
ادامه دارد ...

سنده: محمد رضا دهشیری

 

  نظرات ()
مطالب اخیر درخواست اوباما از ایران برای تحویل هواپیمای جاسوسی مضحک و خنده‌دار است ابراز ناخرسندی آیت‌الله سیستانی از انتساب کذب وصیت‌نامه به ایشان آفتاب امپراتوری انگلیس دهه‌ها پیش غروب کرده است/ پایان دوران طلایی آمریکایی‌ها حسن عباسی در همایش "من کلاهبردارم؛ پس هستم": حلقه ارتباط سران فتنه با پسر شاه معدوم کیست جهان به زودی شاهد امواج عظیم‌تر قیام مستضعفان آمریکا و اروپا خواهد بود گزارش تصویری فارس از حمله صهیونیست‌ها به مراسم تشییع شهید فلسطینی جک کین و مارک گرشت سردار سلیمانی را تهدید به ترور کرده اند حمله نیروهای عربستانی به جوانان بحرینی معترض در منامه اوباما: از ایران می خواهیم که هواپیمای بدون سرنشین آمریکا را پس دهد
کلمات کلیدی وبلاگ 9 دی (۱) rq-170 (۳) آریوبرزن (۱) آزادی (۳) آزادی‌ و تسامح‌ (۱) آژانس (٢) آسیب شناسی (۱) آفریقا (۱) آمانو (۳) آمریکا (٤٤) آمریکایی (۱) آموزش زبان انگلیسی (۱) آیت الله سیستانی (۱) ابعاد (۱) اتحادیه عرب (۱) اجتماعی (۱) احمد متوسلیان (۱) اخبار ایران و جهان (۸) ارتش (۱) اروپا (۱) استاد مطهری (۱) استاد مطهری‌ (۱) استقلال (۱) استکبار (۱) استکبار ستیزی (۱) اسرائیل (٥) اسطوره‌های مقاومت (۱) اسلام (٤) اسلام‌هراسی (۱) اسلام ستیزی (۱) اسلام هراسی (۱) اسناد (۱) اسناد ایران (۱) اسناد سفارتخانه (۱) اصفهان (۱) اطلاع رسانی ملی (۱) اعتصاب (۱) اعراب (۱) افراد نفوذی (۱) افغانستان (٢) اقتصادی (۱) اقدام نامتقارن (۱) اقدامات (۱) الجزایر (۱) امام خامنه ای (۳) امپراتوری امریکا (۱) امپراطوری (۱) امپریالیسم (۱) امریکا (۱) امنیت ملی (۱) اندیشه (۱) اندیشه مطهر (۱) اندیشکده هوور (۱) انرژی هسته ای (٤) انژی اتمی (۱) انقلاب (۱) انقلاب اسلامی (۳) انقلاب اسلامی ایران (٢۳) انگلیس (٤) اهالی سیما (۱) اهداف (۱) اوباما (۱) اولویت اول (۱) اومانیسم‌ (۱) اکوادور (۱) ایدئولوژی (۱) ایران (٤۳) ایران هراسی (٢) ایرانه (۱) اینترنت (٢) بازی (۱) بازی‌های رایانه‌ای (۱) بانک (۱) بتل فیلد 3 (۱) بحران (۱) بحرین (٢) براندازی (٢) برنامه‌های نمایشی (۱) برنامه هسته ای ایران (۱) بریتانیا (۱) بسیج (٦) بسیج مستضعفین (۱) بورس (۱) بولدوزور (۱) بیانیه (۱) بیداری اسلامی (۳) بین الملل (٢) بین المللی (۱) پارلمانی (۱) پرپولیس (۱) پشت پرده (۱) پلیس (٢) پهپادهای اطلاعات (۱) پیروزی (۱) تبلیغات (۱) تجاوز (۱) تجزیه (۱) تحجر (۱) ترجمه و شرح خطبه فدک حضرت زهرا (س) (۱) ترس (۱) ترور (۳) تروریست (٢) تروریستی (۱) تروریسم (٤) تسلیحات (۱) تهاجم (۱) تهدید (۳) تهدید نرم (٥) تهدید نظامی (٢) تهران (۱) تونس (۱) تویتر (۱) جامعة‌ مدنی (۱) جامعة‌ مدنی‌ شرعی، (۱) جامعه اسلامی (۱) جامعه اسلامی‌ (۱) جامعه مدنی (۱) جریان رحمانی (۱) جریان شناسی (۱) جنایات (۱) جنایتکار (۱) جنسی (۱) جنگ (۱) جنگ نرم (۱۸) جنگ نرم، (۱) جهاد نرم (۱) جهان (۱) جهان اسلام (٢) جوانان (۱) جوزف نای (۱) چین (۱) حاصلخیز (۱) حسن رحیم‌پور (۱) حسن عباسی (٢) حسینیه امام خمینی (ره) (۱) حضرت زینب(س)؛ انقلابی پاسدار ارزشها (۱) حفظ (۱) حمله (٢) حمله‌ فرهنگی (۱) حمله به ایران (۱) حمله نظامی (٢) حکومت نرم (۱) خانواده (۱) خاورمیانه (۱) داخلی فتنه (۱) دانشجویان (٢) دانشمندان عراقی (۱) دفاع مقدس (۱) دموکراسی (٢) دموکراسی‌ (۱) دولت (۱) دکترین (۱) دیپلماسی عمومی (۱) دیدگاه امام خمینی (ره) (۱) دین ستیزی (۱) دینی (۱) رابطه (٢) رایانه ای (۱) ربوده شدن 4 دیپلمات ایرانی (۱) رجعت (۱) رحیم‌پور ازغدی (۱) رژیم صهیونیستی (٤) رسانه (۱) رسانه‌های اجتماعی (۱) رمان (۱) رهبر معظم انقلاب (۱) رهبر معظم انقلاب اسلامی (۱) رهبری (۱) روسیه (۱) ریاستی (۱) زن (٢) ساختار سیاسی (۱) سازمان‌‌های امنیتی‌ (۱) سایبر (۱) سپاه (۱) سپاه قدس (۳) ستاد مشترک ارتش (۱) سردار بصیر سپاه امام علی(ع)، الگویی برای سرداران س (۱) سردار جوانی (۱) سرمایه‌داری‌ سکولار (۱) سریال و فیلم (۱) سلطانیه (۱) سنجش (۱) سوریه (۱) سیا (٢) سیاست خارجی آمریکا (۱) سیاسی (٩) سید حسن نصرالله (۱) سیزده آبان (۱) سیزدهم آبان ماه (۱) سیستانی (۱) سینما گران (۱) شاخص‌های امام(ره) (۱) شاه معدوم (۱) شبکه‌های جاسوسی (۱) شجریان (۱) شخصیت‌سازی (۱) شخصیت‌سوزی (۱) شناسایی (۱) شهرداری یاسوج (۱) شورای حکام (٤) شورای هماهنگی (۱) شکست (٢) شیطانی (۱) صبر هوشمندانه (۱) صدا و سیما (۱) صداقت (۱) صدای آمریکا (۱) صفارهرندی: فتنه سال 88 جریانی شیطانی علیه جریان رح (۱) صهیونیزم (۱) صهیونیست (٢) صهیونیست‌ها (۱) صهیونیسم (٢) ضد‌ اصلاحات‌ (۱) ضد فرهنگی (۱) ضدایرانی (۱) طلحه و زبیر (۱) طومار (٢) ظلم (۱) عباسی (۱) عدالت (۱) عراق (۳) عرب (۱) عربستان (۱) عرفان (۱) عرفان انحرافی (۱) علامه فضل‌الله (۱) عملیات روانی (٧) عملیات روانی، (۱) غرب (٢) غزنین (۱) فتنه (٤) فراخوان مقاله (۱) فرانسه (۱) فرقه (۱) فرماند‌هان (۱) فرمانده سپاه (۱) فرماندهان سپاه (۱) فرهنگ و ارزش های آمریکایی (۱) فرهنگی اجتماعی (۱٥) فروپاشی (۱) فروپاشی شوروی (۱) فضای مجازی (٢) فلسطیین (۱) فیس بوک (۱) فیلم (۱) فیلم‌نامه‌نویس (۱) قاسم سلیمانی (٢) قدرت نرم (۱) قرآن (۱) قرائتهای گوناگون (۱) قطعنامه (٢) قهر (۱) قوه قضائیه (۱) گزارش (۱) گورباچف (۱) لبنان (۱) لیبرال (۱) لیبرالیسم (۱) لیبی (٢) ماهواره‌ای (۱) ماهواره ای (۱) مبارزه با استکبار (۱) مبانی (۱) مبانی‌ فلسفی‌ (۱) محاکمه و محکوم (۱) مذاکره (٤) مرجع (۱) مسابقه (۱) مسلمان (٢) مشت (۱) معنویت اسلامی (۱) معنویت گرایی (۱) مقالات (۸) مقام معظم رهبری (٥) مقاومت (۱) ملی گرایی (٢) مناره (۱) ناتوی فرهنگی (٢) نتانیاهو (۱) نظام اسلامی (٢) نظام جمهوری اسلامی ایران (۱) نظامی (۳) نقدی‌ (۱) نیروی هوایی (۱) هراس (۱) هسته ای (٦) هستی‌شناختی (۱) هنرمندان (٢) هواپیما (٦) واجبات (۱) واشنگتن (٢) وال‌استریت (۱) وال استریت (٢) وال اسریت (۱) والت‌دیزنی (۱) وبلاگ نویسی (۱) وحدت (۱) وصیت نامه (۱) ولایت مطلقه فقیه (۱) ولایتی (۱) کابالیسم (۱) کشته (۱) کنترل (۱) یاسوج (۱)
دوستان من قران فتیان تبیان بدایه گو جنگ نرم آفتاب جنوب ایثار فارسان آینده پژوهی بسیج اساتید ياران خراساني عمليات رواني رامين چرومي اندیشکده یقیین جهادگران مجازی دانلود آنتي ويروس بررسي استراتژيك شهيد حسين خنداني وبلاگ شخصي قائم زاده دبيرخانه ي دائمي جنگ نرم استان كهگيلويه و بويراحمد انجمن وبلاگ نویسان جوان وزارت علوم تحقیقات و فناوری شلچه پلي به سوي آسمان دانشگاه علوم پزشكي ياسوج دانشگاه آزاد اسلامی واحد یاسوج مركز تحقيقلت مجمع تشخيص نظام سایت مردم استان کهگیلویه و بویراحمد موسسه ی آینده پژوهی نقش اندیشه دست توانای معلمفچشم انداز آینده ی ما دانشگاه پيام نور استان كهگيلويه و بويراحمد مركز پژوهش هاي علمي و مطالعات استراتژيك خاورميانه اداره ي كل آموزش و پرورش استان كهگيلويه و بويراحمد دانشگاه پیام نور استان کهگیلویه و بویراحمد سايت مردم استان كهگيلويه و بويراحمد مركز مطالعات راهبردي انقلاب اسلامي سپاه فتح استان کهگیلویه و وبویراحمد برنامه ریزی استراتژیک و‌آینده پژوهی اشراف اطلاعاتي بصيرت استراتژيك شهداي شهرستان گچساران اندیشکده ی روابط بین الملل حضرت بي بي حكيمه (س) حضرت بي بي حكيمه (س) مركز مطالعات استراتژيك آريا سازمان بسیج مشتضعفین شهيد خدامراد شرافتي دفتر امام خامنه ای شهداي گچساران دانشگاه یاسوج خبرگزاري فارس ياسوج دات كام رامين چرومي عمليات رواني اندیشه مطهر رهبران شيعه افسران جوان میثاق یاران جنگ نرم جهان نيوز بی ترمز سایه گرداب اخبار فناوری اطلاعات کلوب مدیران و متخصصان شبکه اجتماعی بهشت من